Erzurum

Erzurum, Doğu Anadolu’nun yüksek bir noktada konumlanan ve Erzurum Ovası’nın güneydoğu kenarında, Palandöken Dağı’nın eteklerine uzanan bir şehir. Tarih boyunca hem stratejik konumu hem de doğal güzellikleriyle öne çıkan bu yer, günümüzde hem tarihi kalıntıları hem de kış sporları tesisleriyle tanınıyor.

Şehrin ilk adı, Doğu Roma İmparatoru II. Theodosius’un (408‑450) onuruna verilen “Theodosiopolis” idi. Ermeniler bu bölgeyi “Karin” olarak adlandırırken, Araplar ise “Kālikalâ” (Kalikale) ismini kullanmış. 11. yüzyıldan itibaren Türkler “Erzen” adını tercih etmiş ve Selçuklu döneminde “Erzenü‑r‑Rûm”, “Erzen‑i Rûm” gibi biçimlerde yazılmıştır. Zamanla “Arz‑ı Rûm” halini alıp sonunda bugünkü “Erzurum” adını kazanmıştır.

Coğrafi avantajları ve komşu medeniyetlere yakınlığı sayesinde Erzurum, Anadolu’nun en eski yerleşim yerlerinden biri olmuştur. Kazılarda bulunan taş aletler, bölgenin yontma taş devrinden itibaren insan yaşamına ev sahipliği yaptığını gösterir. Karaz, Pulur, Güzelova ve Sos höyükleri, şehrin İlk Tunç Çağı’nda Karaz kültürünün bir merkezi olduğunu ortaya koyar.

Erzurum, tarih boyunca Hurriler, Asurlular, Kimmerler, İskitler ve Persler gibi birçok uygarlığın kontrolüne girmiştir. MÖ 4. yüzyılda İskender’in fetihleri, ardından Seleukos ve Romalıların hâkimiyeti, şehrin Bizans sınırları içinde kalmasına yol açmıştır. 415‑422 yıllarında Theodosiopolis adıyla kurulan şehir, 633’te Müslüman ordularınca fethedilmiş ve nüfusu hızla artarak 200 bin civarına ulaşmıştır. Selçuklu Sultanı Alp Arslan’ın zaferi ve 1071 Malazgirt Muharebesi öncesi Tuğrul, Çağrı ve Şahzade Kutalmış Bey’in girişimleriyle Erzurum, bir kez daha Türk eline geçmiştir.