📻 Radyo & Sohbet birlikte aktif
🔍
Amerika Birleşik Devletleri

Amerika Birleşik Devletleri

Kuzey Amerika'da bir ülke

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), daha yaygın kullanılan adıyla Amerika veya Birleşik Devletler, Kuzey Amerika kıtasında Kanada ve Meksika arasında bulunan bir ülkedir. 50 eyaletin birleşiminden meydana gelen federal anayasal bir cumhuriyet ile yönetilir. Bir federal bölgeye sahiptir ve 9,8 milyon km2 yüz ölçümü ile dünyanın karasal alan bakımından dördüncü, toplam alan bakımındansa üçüncü en büyük ülkesi ve 334 milyonu aşan nüfusu ile de en kalabalık üçüncü ülkesidir. Ülkenin başkenti aynı zamanda federal bölgesi olan Washington, DC olup en kalabalık şehri ise New York'tur.

On Üç Koloni, Britanya İmparatorluğu'na karşı bağımsızlık mücadelesi verirken, Avrupalı olmayan bir halkın bir Avrupalı güce karşı zafer kazandığı tarihin ilk örneğini sundu. Söylem, halk iradesinin yerel meclislerde yer alması gerektiği üzerine kuruluydu; bu düşünceden cumhuriyetçilik fikri doğdu. Sömürgeciler “temsil yoksa vergi de yok” diyerek haklarını talep ederken, İngiliz yönetim ise imparatorluğu parlamenter bir sistemle sürdürme eğilimindeydi ve bu durum çatışmanın silahlı bir savaşa dönüşmesine yol açtı.

4 Temmuz 1776’da İkinci Kıtasal Kongre, Bağımsızlık Bildirgesi’ni oy birliğiyle kabul etti; bu tarih hâlâ Bağımsızlık Günü olarak coşkuyla anılıyor. 1777’de Konfederasyon Maddeleriyle merkezi olmayan bir yönetim kuruldu ve 1789’a kadar sürdü. 1781’de Yorktown Kuşatması’nın ardından İngiltere, barış anlaşması imzalamak zorunda kaldı; böylece Amerika’nın bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı ve Mississippi Nehri’nin doğusundaki topraklar ülkeye verildi. Ancak İngiltere ile gerilimler devam etti ve iki tarafın da kazananı olmadığı 1812 Savaşı’nı tetikledi.

1787’de Philadelphia’da toplanan temsilciler, 1788’de eyalet onaylarıyla Amerika Birleşik Devletleri Anayasası’nı hazırladı. 1789’da yürürlüğe giren bu anayasa, federal yönetimi üç ayrı şubeye ayırarak denge ve denetim sistemini kurdu. George Washington, yeni sisteme göre seçilen ilk başkan oldu. Kişisel hakların korunmasını sağlayan ve federal müdahaleyi sınırlayan Haklar Bildirgesi ise 1791’de kabul edildi.

1807’de federal hükümet, Atlantik köle ticaretini yasaklasa da, 1820 sonrası Derin Güney’de pamuk ekimi büyük bir patlama yaşadı ve köle nüfusu hızla arttı. 1800-1840 yılları arasında gerçekleşen İkinci Büyük Uyanış, milyonları evanjelik Protestanlığa yönlendirdi. Kuzeyde köleliğin kaldırılması da dahil olmak üzere çeşitli sosyal reformlar hayata geçirilirken, güneyde metodist ve baptist misyonerler köle toplulukları arasında inançlarını yaydı.

18. yüzyıl sonlarından itibaren Amerikalı yerleşimciler batıya doğru ilerledi ve bu durum bir dizi uzun Kızılderili savaşıyla sonuçlandı. 1803’te Louisiana’nın satın alımı, ülkenin yüzölçümünü neredeyse ikiye katladı; 1819’da Adams‑Onís Antlaşmasıyla İspanya Florida’yı ve Körfez kıyısı bölgelerini bıraktı. 1845’te Teksas Cumhuriyeti ilhak edildi, 1846’da İngiltere ile yapılan Oregon Antlaşması ise kuzeybatı Amerika üzerindeki hâkimi ABD’ye verdi. Meksika‑Amerika Savaşı sonucunda 1848’de Kaliforniya ve Güneybatı’nın büyük bir kısmı ABD topraklarına katıldı.

1848‑1849’daki Kaliforniya Altına Hücum’u, Pasifik kıyılarına göç akışını artırdı; bu durum Kaliforniya’da yerli nüfusun büyük ölümü ve yeni batı devletlerinin kurulmasını beraberinde getirdi. Çiftçi Yerleştirme Yasaları çerçevesinde, ülkenin yaklaşık yüzde onunu oluşturan geniş araziler beyaz Avrupalı yerleşimcilere, demiryolu şirketlerine ve kolejlere tahsis edildi; bu politikalar ekonomik büyümeyi tetikledi. İç Savaş’tan sonra inşa edilen kıtalararası demiryolları, yeni yerleşimciler için ulaşımı kolaylaştırarak iç ticareti canlandırdı.

49 goruntulenme