Samsun

Samsun, aynı adı taşıyan ilin merkezini oluşturur ve Karadeniz’in Orta kesim bölgesinde, Türkiye’nin en kuzey noktalarından birinde konumlanır. Şehrin deniz seviyesinden yüksekliği yalnızca dört metredir. Bölgenin eğitim, sağlık, sanayi, ticaret, ulaşım ve ekonomi alanlarındaki en gelişmiş şehirlerinden biri olan Samsun, kalkınma politikalarında da öncelikli konumda yer alır.

Samsun’un insan yerleşimi M.Ö. 60 bin yılına kadar uzanır; bilinen en eski topluluklar arasında M.Ö. 12. yüzyıla kadar burada yaşamış Kaşkalılar bulunur. Kaşkalıların ardından Hititler bölgeye hâkim olur ve şehir, M.Ö. 1182‑546 yılları arasında defalarca el değiştirerek Persler’in kontrolüne geçer. Perslerden sonra Makedonlar, Pontus Krallığı, Roma, Bizans ve kısa bir Ceneviz koloni yönetimi şehri şekillendirir. Bu süreçte Dânişmendliler Beyliği şehri kuşatmış, ancak alınamamış ve yanına “Müslüman Samsun” adıyla yeni bir yerleşim kurmuştur. I. Mehmed’e kadar iki ayrı Samsun varlığını sürdürür; bu dönemde her iki yerleşim de Osmanlı topraklarına katılarak birleşir. 1422‑1428 yıllarında Kubadoğulları hâkimiyetine geçen şehir, 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanına kadar Osmanlı yönetiminde kalır. 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışı, Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesinin başlangıç noktası olarak şehri özel bir konuma taşır; bu yüzden Samsun, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’nın ev sahibidir. Resmi “Güneşin Doğduğu Şehir” sloganı ve “Samsun 19 Mayıs Marşı” ile anılan şehir, aynı zamanda “Karadeniz’in Başkenti” ve “Atatürk’ün Şehri” olarak da bilinir.

Cumhuriyetin ilk yıllarında ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıydı; o dönemde ilin arazisinin yüzde kırk yedisi tarıma ayrılmıştı. Günümüzde ise ticaret ve sanayi ağırlıklı bir ekonomik yapı hâkimdir ve tarımın payı giderek azalıyor. Karayollarıyla Karadeniz’i İç Anadolu ve Doğu Anadolu’ya bağlayan Samsun, bir liman şehri olmasının yanı sıra geniş hinterlandı sayesinde önemli bir lojistik merkezidir. 1927 nüfus sayımından bugüne nüfusu yüzde üç yüz doksan dört artmış ve bu artış göçlerle beslenmiştir; bu durum şehirde zengin bir folklorik çeşitlilik yaratmış, dil, halk oyunları ve mutfak gibi kültürel alanlarda kendini göstermiştir. Siyasi olarak ise şehir daha çok sağ partilere yönelmiştir.

Samsun’a ulaşım deniz, hava ve kara yollarıyla sağlanır. Şehir, Samsun‑Kalın demiryolu hattı üzerinden yedi farklı ilden bağlantı kurar. Ticari amaçlı denizyolu yoğun olarak kullanılsa da gelişmiş bir karayolu ağı da mevcuttur; dört devlet yolu üzerinden Türkiye’nin tüm bölgelerine ve Avrupa’ya açılır. Hava ulaşımında ise Ankara, İstanbul, İzmir ve Antalya’ya düzenli uçuşların yanı sıra dönemsel olarak Almanya, Avusturya ve Kuveyt gibi ülkelerin sekiz şehrine doğrudan seferler yapılmaktadır.