2025 Geliştirici Anketi: Dil Sıralaması ve Yeni Teknoloji Eğilimleri

Dil Sıralamasının Şaşırtıcı Değişimi

Stack Overflow 2025 Developer Survey, 78 000 katılımcının görüşlerini bir araya getirerek programlama dili trendlerini yeniden haritaladı. TypeScript, Python’u geride bırakarak birinci sıraya yükselirken, Rust beşinci konuma oturdu ve bir önceki yılın shell script diline yer açtı.

Python hâlâ ikinci sırada kalmasına rağmen, AI‑uyumlu projelerdeki artışı 7 puanla dikkat çekti. Go ise iki puanlık küçük bir artışla popülerliğini korudu; hem bulut altyapılarında hem de makine öğrenimi modellerinde tercih edilmeye devam ediyor.

• 1. TypeScript
• 2. Python
• 3. JavaScript
• 4. Java
• 5. Rust
• 6. Go
• 7. C#
• 8. PHP
• 9. C++
• 10. Kotlin

AI Destekli Kodlama Araçlarının Yükselişi

Yanıtlayanların %68'i GitHub Copilot, Amazon CodeWhisperer gibi yapay zekâ tabanlı asistanları aktif olarak kullanıyor. Bu oran, bir önceki yılın %55 seviyesinden büyük bir sıçrama gösterdi.

Yapay zekâ entegrasyonu, kod tamamlama ve hata analizi süreçlerini hızlandırsa da veri gizliliği endişelerini de artırıyor. Geliştiriciler, bulut ortamlarında çalışan modellerin iş mantığını gözden geçirirken, özellikle kişisel verilerin korunması konusuna daha fazla dikkat ediyor.

WebAssembly ve Güvenlik Bilinci

Yeni projelerde %42'si WebAssembly’i tercih ediyor; bu teknoloji, tarayıcı içinde düşük seviyeli performans sunarak oyun ve görsel işleme gibi alanlarda öne çıkıyor. Aynı zamanda, veri tabanı yöneticileri arasında en çok korkulan tehdit SQL injection olarak kayıtlara yansıyor.

Güvenlik odaklı farkındalık, anket katılımcılarının %57'sinin güvenlik testlerini CI/CD boru hatlarına entegre ettiğini gösteriyor. Bu eğilim, şirketlerin daha sıkı kod incelemeleri ve statik analiz araçları kullanma stratejileri geliştirmesine yol açıyor.

Çalışma Ortamları: Android ve Linux’un Hakimiyeti

Kişisel cihaz seçiminde Android, %29 oranıyla iOS’u geride bırakıyor; bu artış geçen yıla göre 11 puanlık bir yükselişi işaret ediyor. Linux dağıtımlarının birleşik %62,2 kişisel kullanım oranı ise geliştiricilerin açık kaynak ekosistemine verdiği güveni yansıtıyor.

Node.js, arka uç geliştirmede hâlâ lider konumda ve %44,7 ile en çok kullanılan framework olarak kalmaya devam ediyor. Front‑end tarafında ise React, aynı yüzdeyle en popüler çerçeve olarak konumunu koruyor; jQuery ise %23,4 ile geride kalıyor.

Türkiye’deki Geliştirici Ekosistemi ve Gelecek

Yerel startup’lar, TypeScript ve Rust gibi modern dillere yönelerek rekabet avantajı elde etmeye çalışıyor. İstanbul’daki birçok teknoloji firması, AI destekli kodlama araçlarını pilot projelerde denemeye başlamış durumda.

Üniversitelerin bilgisayar mühendisliği bölümlerinde WebAssembly müfredatı eklenmesi, yeni nesil geliştiricilerin bu teknolojiyi benimsemesini hızlandırıyor. Aynı zamanda, veri güvenliği konusunda yapılan seminerler, SQL injection riskine karşı koruma stratejilerini yaygınlaştırıyor.