Yudum ve YudumFM Tarihçe

1998: Kuruluş ve IRC dönemi

• İlk adımlar. Platform, internet kullanıcılarının çoğunlukla mIRC programı üzerinden iletişim kurduğu 1998 yılında, iNKa tarafından bağımsız bir IRC (Internet Relay Chat) sunucusu olarak yayın hayatına başladı.
• Topluluk kültürü. O yılların sınırlı internet ekosisteminde, insanların rumuzlar (nick) arkasında bir araya gelerek kalıcı arkadaşlıklar kurduğu ilk dijital sosyalleşme alanlarından biri oldu.

2000'ler: Web tabanlı sohbet ve radyo

• Web chat. Kullanıcıların bilgisayarlarına mIRC indirme zorunluluğunu ortadan kaldırmak için, web sitesi üzerinden doğrudan sunucuya bağlanmayı sağlayan Java tabanlı "Web Chat" arayüzleri entegre edildi.
• Yudum Radyo. İnternet radyoculuğunun popülerleşmesiyle birlikte, platform kendi bünyesinde yayın yapan gönüllü DJ kadrolarıyla canlı radyo yayınına başladı. Kullanıcılar hem müzik dinleyip şarkı isteğinde bulunabildikleri hem de sohbet edebildikleri dinamik bir yapıya kavuştu.

Eski sunucu yönetim kadroları ve hiyerarşi

90'ların sonu ve 2000'lerin başında Yudum.Net gibi büyük IRC sunucuları, bugünün forumları veya Discord sunucuları gibi değil; katı, neredeyse askeri bir hiyerarşiyle yönetilirdi:

• Network Administrator (NetAdmin). Sunucunun en üst düzey sahipleri ve kurucuları. Sunucu makinesine (Linux/FreeBSD shell) doğrudan erişimleri vardı.
• Services Administrator. NickServ, ChanServ, MemoServ gibi servis botlarını ve veritabanını yöneten, kullanıcı hesapları ve kanal kayıtlarıyla ilgilenen üst kadro.
• Server Administrator (Co-Admin). IRCd yapılandırma dosyalarını düzenleyen ve sunucu güvenliğinden sorumlu yöneticiler.
• IRC Operator (IRCOp). Sunucu içinde düzeni sağlayan; küfür, hakaret, flood ve clone saldırılarına müdahale eden (Kill/Gline/Zline yetkili) kadro.
• HelpOP ve rootlar. #Help kanalında kullanıcılara mIRC komutları ve sunucu kuralları hakkında teknik destek veren kıdemli personel.

Eski mIRC scriptleri ve tasarımları

O dönemde kullanıcılar sunucuya bağlanmak için kendi özel mIRC yazılımlarını (script) kullanırdı. Yudum.Net topluluğunda popüler olan trendler şunlardı:

• Özel Yudum scriptleri. İçinde Yudum radyosu kısayolu, otomatik selamlama (away modu), koruma scriptleri ve hazır sohbet odaları listesi barındıran, kurulumlu mIRC script paketleri dağıtılırdı.
• Görsel ve ses. Renkli yazı (Ctrl+K mIRC kodları), kişiselleştirilmiş ASCII art giriş-çıkış mesajları ve kanala biri girdiğinde çalan WAV ses efektleri yaygındı.
• Addon ve koruma kodları. mIRC Scripting Dili (MSL) kullanılırdı; kullanıcılar ve operatörler kanalları korumak ya da otomatik cevap vermek için "remote" kısmına kod blokları (addon) eklerdi.

2010'lar: Portal kimliği ve sosyal medya rekabeti

• Portal ve forum dönüşümü. MSN Messenger ve ardından Facebook gibi devlerin gelişiyle azalan IRC popülaritesine karşı platform; forumlar, burç yorumları, oyun eklentileri ve şiir/makale köşeleri ekleyerek bir web portalı kimliği kazandı.
• Ayakta kalma. Dönemin pek çok büyük yerli sohbet sitesi kapanırken, Yudum.Net sadık çekirdek kitlesi sayesinde sunucularını açık tutmayı başardı.

Yönetim değişimi ve HybridIRC dönemi

2011 yılına kadar iNKa önderliğinde büyüyen ağ, ardından Gokturk ve Berat'ın yönetimine devredildi. Yudum.Net bu dönemde HybridIRC altyapısıyla birleştirilerek hem yerli hem uluslararası kullanıcılara açık bir IRC ağına dönüştü. Bugün bu ortaklık sona ermiş durumda; platform tamamen kendi altyapısı üzerinde, bağımsız olarak yürüyor.

2020'ler ve bugün: Her katman kendi yazılımımız

Yudum, yıllar içinde sırasıyla HybridIRC ve UnrealIRCd altyapılarını kullandı. Bugün hazır hiçbir IRC sunucusu ya da servis paketi kullanmıyoruz — sohbet sunucusundan web sitesine, servislerden webchat'e kadar her katman bize ait tek bir uygulamanın parçası.

• Kendi IRC sunucumuz. UnrealIRCd ve Anope dönemi geride kaldı; sunucu da servisler de (NickServ, ChanServ, MemoServ, HelpServ, OperServ, AdminServ ve sosyal ağı yöneten SosyalServ) sıfırdan Go dilinde yazıldı ve tek süreç olarak çalışıyor.
• Eklentisiz webchat. Java tabanlı eski web chat yazılımları tamamen terk edildi. Bugünkü webchat tarayıcıda WebAssembly ile çalışır; Java, Flash ya da eklenti istemez, bağlantı uçtan uca TLS ile şifrelenir.
• Sesli ve görüntülü sohbet. WebRTC üzerinden, kendi TURN sunucumuzla. Akıllı telefon ve tabletlerden tarayıcıyla doğrudan erişilebilir.
• Radyo. YudumFM kesintisiz yayın yapar; DJ'ler yayına kendi bilgisayarlarındaki yayın yazılımlarıyla bağlanır, dinleyiciler tarayıcıdaki HTML5 oynatıcıdan dinler. Şarkı istek sistemi sohbetle bütünleşiktir.
• Canlı yayın. Kendi yayın sunucumuz üzerinden RTMP/SRT ile yayın, tarayıcıda düşük gecikmeli izleme.
• Site ve içerik. Haberler, sözlük, filmler, oyunlar ve programlar hazır bir CMS ile değil, aynı Go uygulamasının içinden yönetilir.
• Sosyal ağ. YudumSosyal — profil, akış, gruplar, arkadaşlık ve takip; sohbetle aynı hesabı kullanır. Sitede yaptığın sohbete, sohbette yaptığın siteye yansır.

Bugün ne sunuyoruz?

• Sohbet odaları. Web tabanlı ve mobil sohbet üzerinden anlık yazışma.
• Canlı radyo. Müzik eşliğinde yayın yapan YudumFM entegrasyonu.
• Topluluk etkinlikleri. Çevrim içi sinema geceleri ve sosyal aktiviteler.
• Güncel içerik. Teknoloji, e-spor, oyun dünyası ve genel gündeme dair yazılar.

Hakkımızda sayfası · Yardım merkezi