Yudum ve Radyo Yudum Tarihçe

1998: Kuruluş ve IRC dönemi

• İlk adımlar. Platform, internet kullanıcılarının çoğunlukla mIRC programı üzerinden iletişim kurduğu 1998 yılında, iNKa tarafından bağımsız bir IRC (Internet Relay Chat) sunucusu olarak yayın hayatına başladı.
• Topluluk kültürü. O yılların sınırlı internet ekosisteminde, insanların rumuzlar (nick) arkasında bir araya gelerek kalıcı arkadaşlıklar kurduğu ilk dijital sosyalleşme alanlarından biri oldu.

2000'ler: Web tabanlı sohbet ve radyo

• Web chat. Kullanıcıların bilgisayarlarına mIRC indirme zorunluluğunu ortadan kaldırmak için, web sitesi üzerinden doğrudan sunucuya bağlanmayı sağlayan Java tabanlı "Web Chat" arayüzleri entegre edildi.
• Yudum Radyo. İnternet radyoculuğunun popülerleşmesiyle birlikte, platform kendi bünyesinde yayın yapan gönüllü DJ kadrolarıyla canlı radyo yayınına başladı. Kullanıcılar hem müzik dinleyip şarkı isteğinde bulunabildikleri hem de sohbet edebildikleri dinamik bir yapıya kavuştu.

Eski sunucu yönetim kadroları ve hiyerarşi

90'ların sonu ve 2000'lerin başında Yudum.Net gibi büyük IRC sunucuları, bugünün forumları veya Discord sunucuları gibi değil; katı, neredeyse askeri bir hiyerarşiyle yönetilirdi:

• Network Administrator (NetAdmin). Sunucunun en üst düzey sahipleri ve kurucuları. Sunucu makinesine (Linux/FreeBSD shell) doğrudan erişimleri vardı.
• Services Administrator. NickServ, ChanServ, MemoServ gibi servis botlarını ve veritabanını yöneten, kullanıcı hesapları ve kanal kayıtlarıyla ilgilenen üst kadro.
• Server Administrator (Co-Admin). IRCd yapılandırma dosyalarını düzenleyen ve sunucu güvenliğinden sorumlu yöneticiler.
• IRC Operator (IRCOp). Sunucu içinde düzeni sağlayan; küfür, hakaret, flood ve clone saldırılarına müdahale eden (Kill/Gline/Zline yetkili) kadro.
• HelpOP ve rootlar. #Help kanalında kullanıcılara mIRC komutları ve sunucu kuralları hakkında teknik destek veren kıdemli personel.

Eski mIRC scriptleri ve tasarımları

O dönemde kullanıcılar sunucuya bağlanmak için kendi özel mIRC yazılımlarını (script) kullanırdı. Yudum.Net topluluğunda popüler olan trendler şunlardı:

• Özel Yudum scriptleri. İçinde Yudum radyosu kısayolu, otomatik selamlama (away modu), koruma scriptleri ve hazır sohbet odaları listesi barındıran, kurulumlu mIRC script paketleri dağıtılırdı.
• Görsel ve ses. Renkli yazı (Ctrl+K mIRC kodları), kişiselleştirilmiş ASCII art giriş-çıkış mesajları ve kanala biri girdiğinde çalan WAV ses efektleri yaygındı.
• Addon ve koruma kodları. mIRC Scripting Dili (MSL) kullanılırdı; kullanıcılar ve operatörler kanalları korumak ya da otomatik cevap vermek için "remote" kısmına kod blokları (addon) eklerdi.

2010'lar: Portal kimliği ve sosyal medya rekabeti

• Portal ve forum dönüşümü. MSN Messenger ve ardından Facebook gibi devlerin gelişiyle azalan IRC popülaritesine karşı platform; forumlar, burç yorumları, oyun eklentileri ve şiir/makale köşeleri ekleyerek bir web portalı kimliği kazandı.
• Ayakta kalma. Dönemin pek çok büyük yerli sohbet sitesi kapanırken, Yudum.Net sadık çekirdek kitlesi sayesinde sunucularını açık tutmayı başardı.

Yönetim değişimi ve HybridIRC dönemi

2011 yılına kadar iNKa önderliğinde büyüyen ağ, ardından Gokturk ve Berat'ın yönetimine devredildi. Yudum.Net bu dönemde HybridIRC ağına katıldı ve o ağın altyapısında (InspIRCd sunucu yazılımı ve Atheme servisleri) hem yerli hem uluslararası kullanıcılara açık bir IRC ağı olarak yürüdü. HybridIRC ağı bugün de yayında; Yudum ise artık ondan ayrı, tamamen kendi altyapısı üzerinde, bağımsız olarak yürüyor.

2020'ler ve bugün: Her katman kendi yazılımımız

Yudum, yıllar içinde UnrealIRCd ve Anope gibi hazır IRC yazılımlarını kullandı; bir dönem de HybridIRC ağının altyapısında yer aldı. Bugün hazır hiçbir IRC sunucusu ya da servis paketi kullanmıyoruz — sohbet sunucusundan web sitesine, servislerden webchat'e kadar her katman bize ait tek bir uygulamanın parçası.

• Kendi IRC sunucumuz. UnrealIRCd ve Anope dönemi geride kaldı; sunucu da servisler de (NickServ, ChanServ, MemoServ, HelpServ, OperServ, AdminServ ve sosyal ağı yöneten SosyalServ) sıfırdan Yudum'un kendi yazılımı olarak yazıldı.
• Eklentisiz webchat. Java tabanlı eski web chat yazılımları tamamen terk edildi; ardından bir süre KiwiIRC ve Node.js tabanlı web istemcileri kullanıldı. Bugünkü webchat doğrudan tarayıcıda çalışır; Java, Flash ya da eklenti istemez, bağlantı TLS ile şifrelenir.
• Sesli ve görüntülü sohbet. Ek program gerekmeden, tarayıcıdan. Akıllı telefon ve tabletlerden tarayıcıyla doğrudan erişilebilir.
• Radyo. Radyo Yudum kesintisiz yayın yapar; DJ'ler yayına kendi bilgisayarlarındaki yayın yazılımlarıyla bağlanır, dinleyiciler tarayıcıdaki HTML5 oynatıcıdan dinler. Şarkı istek sistemi sohbetle bütünleşiktir.
• Canlı yayın. Kendi yayın altyapımızla; izleyiciler yayını tarayıcıda, düşük gecikmeyle izler.
• Site ve içerik. Haberler, sözlük, filmler, oyunlar ve programlar hazır bir CMS ile değil, aynı yazılımın içinden yönetilir.
• Sosyal ağ. YudumSosyal — profil, akış, gruplar, arkadaşlık ve takip; sohbetle aynı hesabı kullanır. Sitede yaptığın sohbete, sohbette yaptığın siteye yansır.

Bugün ne sunuyoruz?

• Sohbet odaları. Web tabanlı ve mobil sohbet üzerinden anlık yazışma.
• Canlı radyo. Müzik eşliğinde yayın yapan Radyo Yudum entegrasyonu.
• Topluluk etkinlikleri. Çevrim içi sinema geceleri ve sosyal aktiviteler.
• Güncel içerik. Teknoloji, e-spor, oyun dünyası ve genel gündeme dair yazılar.

IRC'nin 1988'den bugüne genel tarihi için: IRC Tarihi

Hakkımızda sayfası · Yardım merkezi