Osaka'da 30 yıl bekleyen fosiller yeni mosasaur türüne işaret ediyor

Japonya'da Okayama Bilim Üniversitesi öncülüğündeki bir araştırma ekibi, Osaka eyaletinde 1990-1992 yıllarında toplanan ve otuz yıla yakın müze deposunda bekleyen kayaçların içinde daha önce fark edilmemiş dört mosasaur kemiği tanımladı. Kemiklerden biri, üst çenenin en ön parçası olan premaksilla. Ekibe göre bu kemik, Japonya'da bulunan bir mosasaur fosilinde ilk kez doğrulandı. Beyin kutusuna yakın başka bir kemikte görülen alışılmadık özellikler ise fosilin bilim için yeni bir türe ait olabileceğini düşündürüyor.

Bulgular 27 Haziran 2026'da Osaka Metropolitan Üniversitesi'nde toplanan Japonya Paleontoloji Derneği'nin 177. yıllık toplantısında sunuldu. Japonya Bilim ve Teknoloji Ajansı'nın (JST) haber servisi çalışmayı 9 Temmuz'da duyurdu, üniversitenin ayrıntılı basın bülteni de Ağustos 2026'da yayımlandı.

Haberin önemi iki yönlü. Ekip yeni tür ihtimalini, kafatasına ait kemiklerde gördüğü ve bilinen mosasaurlarda rastlanmayan farklılıklara dayandırıyor. Çalışma ayrıca eski müze koleksiyonlarının, bugünün karşılaştırma verileriyle yeniden ele alındığında ne kadar yeni bilgi verebileceğini gösteriyor.

Depoda bekleyen kayaçlar

Fosiller Osaka'nın Kaizuka kentine bağlı Sobura bölgesinde bulundu ve o tarihten beri Kishiwada Şehri Doğa Tarihi Müzesi'nde saklanıyor. JST'nin aktardığına göre kemikleri saran kayayı temizleyecek donanım o yıllarda bulunmadığı için malzemenin bir kısmı ayrıntılı incelenemedi. Mosasaur araştırmalarının son yıllarda dünya çapında ilerlemesi, ekibi bu örneklere geri dönmeye yöneltti.

Çalışmada Okayama Bilim Üniversitesi yüksek lisans öğrencisi Yasuaki Takano, aynı üniversitenin Dinozor Paleontolojisi Bölümü'nden Doç. Dr. Shoji Hayashi ve Tokyo City Üniversitesi'nden Prof. Dr. Yasuhisa Nakajima yer aldı. Ekibin öteki üyeleri Tsukuba Üniversitesi'nden Yuma Asai, Panasonic Electric Works'ten Satoshi Utsunomiya ile Kishiwada müzesinin küratörü Miho Kazama ve danışmanı Katsunori Watanabe.

Boynuzu andıran çıkıntılar

Tanımlanan dört kemik içinde en çok dikkat çekeni premaksilla. Mosasaurlarda burnun ve çenenin ucunu oluşturan bu parça, Japonya'daki örneklerde bugüne kadar görülmemişti.

Yeni tür tartışmasını asıl başlatan ise basisfenoid adlı kemik. Beyin kutusunun tabanına yakın duran bu kemikte, üniversitenin bülteninde "dışa doğru uzanan, boynuzu andıran kısa çıkıntılar" olarak tarif edilen yapılar bulunuyor. Bilinen mosasaurlarda bu kemiğin alt yüzünde görülen orta oluk ise Osaka örneğinde yok. JST'nin haberine göre öteki örneklerde bu oluktan bir kan damarı geçiyor. Ekip, kemiklerden yola çıkarak hayvanın yaklaşık 6 metre uzunluğunda olduğunu tahmin ediyor.

Araştırmacılara göre bu özellik birleşimi daha önce tanımlanmış hiçbir mosasaurda görülmüyor. Yine de duyurularda bir tür adı yer almıyor; bulgu şimdilik bir bilimsel toplantıda sunulmuş bir bildiri. Bir türün resmen adlandırılabilmesi için ayrıntılı tanımın bilimsel bir yayında yayımlanması gerekiyor.

Arka plan: Japonya'nın mosasaur kayıtları

Mosasaurlar yaklaşık 100 ile 66 milyon yıl önce dünya denizlerinde yaşamış büyük yırtıcı sürüngenlerdi. Pullu sürüngenler (Squamata) içinde yer alan bu grup, dinozorların büyük bölümünü de ortadan kaldıran asteroit kaynaklı kitlesel yok oluşta sona erdi.

Kaizuka çevresindeki kayaçlar, Geç Kretase'nin son katı Maastrihtiyen'e tarihlenen İzumi Grubu'na ait. Bölge, mosasaur kalıntıları açısından Japonya'nın bilinen noktalarından biri: Sobura'dan daha önce de mosasaur dişi ve omurları bilimsel yayınlarda bildirilmişti.

Ülkedeki en çarpıcı örnek ise komşu Wakayama eyaletinden geliyor. Amonit arayan Akihiro Misaki'nin 2006'da Aridagawa Nehri kıyısında bulduğu iskelet, 2023'te Cincinnati Üniversitesi'nden Doç. Dr. Takuya Konishi ve meslektaşlarınca Megapterygius wakayamaensis adıyla tanımlandı. Yaklaşık 72 milyon yıllık bu örnek, Japonya'da ve kuzeybatı Pasifik'te bulunan en eksiksiz mosasaur iskeleti. Arka yüzgeçlerinin ön yüzgeçlerinden uzun olması ve bir sırt yüzgecine sahip olması, mosasaurların nasıl yüzdüğüne dair yerleşik görüşleri sorgulatmıştı.

Osaka örneği bu iskelet kadar eksiksiz değil. Ancak elde kafatasının ön ucu ve beyin kutusuna yakın bir kemik olduğu için, türler arasındaki farkları ayırt etmeye yarayacak türden bilgi taşıyor.

Sırada ne var

Yeni tür ihtimalinin sınanması, kemiklerin öteki mosasaurlarla ayrıntılı karşılaştırmasının hakemli bir yayında ortaya konmasına bağlı. Aynı kayaçlarda henüz çıkarılmamış başka parçalar olup olmadığı da merak konusu; ekip bu konuda bir açıklama yapmadı.

Kaizuka fosillerinin hikâyesi, kazı alanında olduğu kadar müze depolarında da keşif yapılabileceğini hatırlatıyor. Otuz yıl önce elde yeterli karşılaştırma malzemesi ve kaya temizleme donanımı olmadığı için bekletilen bir örnek, bugün Japonya'nın Kretase denizlerine dair resmine yeni bir parça ekleyebilir.