Gobi Çölü'nden Gelen Yeni Fosil, Zhelestidlerin Evrimsel Kökenini Yeniden Tanımlıyor
Mongolistan'ın Gobi Çölü'nde bulunan neredeyse eksiksiz bir fosil, zhelestidlerin modern memeli atalarıyla ilişkili olmadığı, zalambdalestoid dalına ait olduğu sonucunu ortaya koydu.
Gobi Çölü'nün doğu kesiminde kazılan, olağanüstü derecede korunmuş bir fosil, dinozorların hâkim olduğu dönemde memelilerin evrimsel tarihine dair uzun süredir süregelen bir yanılgıyı ortadan kaldırdı. Amerikan Doğa Tarihi Müzesi, Stony Brook Üniversitesi, Arizona Üniversitesi ve Arcadia Üniversitesi araştırmacılarının Nature dergisinde yayınladığı çalışmada tanımlanan yeni tür, zhelestid adı verilen tükenmiş memeli grubunun kökenine yeni bir bakış açısı getirdi.
Yaklaşık 40 yıldır paleontologların elinde yalnızca izole dişler ve eksik kalıntılar bulunan zhelestidler, diş yapılarının bitki yiyici memelilere benzemesi nedeniyle modern placental (plasental) memelilerin erken ataları olarak yorumlanmıştı. Ancak yeni keşfedilen Tamirkhan balcarceli fosili, bu varsayımın temelsiz olduğunu gösteriyor. Fosilin uzun, sürekli büyüyen keskin dişleri ve zalambdalestoidlere özgü kafatası özellikleri, zhelestidlerin ayrı bir evrimsel dalda yer aldığını ortaya koyuyor.
-
Yemek tarifleri
Malzeme listesi, adım adım yapılış, süre ve porsiyon bilgisiyle. Çorbadan tatlıya kategoriye göre gez ya da aradığını doğrudan ara.
Tariflere bak → -
Nasıl yapılır rehberleri
Telefon ayarlarından resmî işlemlere, hesap güvenliğinden günlük hayattaki küçük sorunlara: numaralı adımlar ve tahmini süreyle anlatılmış rehberler.
Rehberleri gör → -
Program arşivi
Tarayıcılar, güvenlik araçları, ofis ve medya yazılımları. Her kayıtta ne işe yaradığı, sürümü ve indirme bağlantısı.
Programlara göz at → -
Sesli ve görüntülü sohbet
Odalarda grup görüntülü sohbet, birebir sesli arama ve canlı yayın. Tarayıcıdan çalışır — eklenti, uygulama ya da kurulum gerekmez.
Odalara gir →
Fosilin bulunuşu, 2004 yılında bir müze destekli keşif gezisinde lisansüstü öğrenci olarak çalışan Andres Giallombardo tarafından gerçekleştirildi. Giallombardo, “Bu keşif, sahada yürütülen çalışmaların yaşam tarihini anlamadaki vazgeçilmez değerini bir kez daha kanıtlıyor” diyerek, Gobi Çölü'nün bilim dünyasına sunduğu yeni bulguların önemine dikkat çekti. Fosilin eksiksiz bir iskelet içermesi, bilim insanlarının bu gizemli grubun gerçek görünümünü ilk kez bütünsel olarak incelemesine olanak tanıdı.
Yeni tür, düşük ve yuvarlak dişleriyle zhelestidlerin tipik özelliğini korurken, uzun arka bacakları ve belirgin ayak bileği yapısıyla zalambdalestoidlerin karakteristik özelliklerini sergiliyor. Bu kombinasyon, araştırmacıların zhelestidlerin ne bir placental memeli ne de sadece bir otçul grup olduğunu, aksine küçük, kemirgen benzeri bir Cretaceous memeli dalına ait olduğunu ortaya koydu. Paul Velazco, “Moleküler modeller geçmişi tahmin edebilir, ancak fosiller bu tahminleri test eden somut kanıtları sunar” diyerek, moleküler saat tahminlerinin fosil bulgularla nasıl çelişebileceğini vurguladı.
Fosil, 6‑7 inç uzunluğunda bir gövdeye sahip; uzun arka bacakları ona tavşan benzeri bir görünüm kazandırıyor. Bu yüzden zhelestidlere zaman zaman “Kretase Tavşanları” deniyor, ancak bu benzerlik sadece konvergent evrim sonucu ortaya çıkan diş ve bacak yapılarından kaynaklanıyor. Maureen O'Leary, “Georges Cuvier’in bir dişle bütün bir hayvanı tahmin edebileceği iddiası, bu bulguyla yeniden gözden geçirilmeli” diyerek, yalnız dişlere dayanarak bütünsel bir canlandırma yapmanın risklerine işaret etti.
Gobi Çölü’nün, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’daki diğer fosil yataklarıyla birlikte, memeli evrimini şekillendiren nadir bölgelerden biri olduğu bir kez daha kanıtlandı. Yeni bulgu, Cretaceous dönemi memelilerinin anatomik çeşitliliğinin diş morfolojisine dayanarak aşırı tahmin edilmemesi gerektiğini gösteriyor ve evrimsel biyolojiye yeni bir perspektif kazandırıyor.
