Pasaport Başvurusu ve Yenileme: Randevu, Belgeler, Fotoğraf ve Teslim

• Umuma mahsus pasaport (bordo): vatandaşların büyük çoğunluğunun aldığı standart pasaport.
• Hususi damgalı pasaport (yeşil): kanunda sayılan kamu görevlileri, belirli şartları taşıyan ihracatçılar, avukatlar gibi hak sahipleri ile bunların eş ve çocuklarına veriliyor.
• Hizmet damgalı pasaport (gri): yurt dışında görevlendirilen kişilere görev süresince düzenleniyor.
• Diplomatik pasaport (siyah): Dışişleri Bakanlığı veriyor.
• Geçici pasaport (pembe): dış temsilciliklerce, Türkiye'ye ya da yerleşik olunan ülkeye dönüş için bir defaya mahsus düzenleniyor.
• Yabancılara mahsus pasaport: Göç İdaresi veriyor.

Bu yazı ağırlıklı olarak bordo pasaportu anlatıyor. Bir kişi aynı anda en fazla iki geçerli pasaport sahibi olabiliyor. Çocuklar anne ya da babanın pasaportuna yazılamıyor; her çocuk için ayrı pasaport düzenleniyor.

Randevu nasıl alınır, başvuru nereye yapılır?

Pasaport randevusu randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet Kapısı, NVİ Mobil uygulaması, Nüfusmatik cihazları ya da Alo 199 çağrı merkezi üzerinden alınıyor. Bordo pasaport başvuruları il ve ilçe nüfus müdürlüklerine; hususi ve hizmet damgalı pasaport başvuruları il nüfus ve vatandaşlık müdürlüklerine yapılıyor. Yurt dışında yaşıyorsan başvuru yeri dış temsilcilikler.

Başvuru sırasında biyometrik veri alındığı için şahsen gitmen gerekiyor; vekâletname ile başkası senin yerine başvuramıyor. Yaz ayları ve bayram öncesi gibi yoğun dönemlerde randevu bulmak zorlaşabildiği için, seyahat tarihin belli olmadan önce pasaport durumuna bakmak iyi bir alışkanlık. Pasaportunun gideceğin ülkenin istediği geçerlilik süresini karşılayıp karşılamadığını yurt dışı seyahat öncesi kontrol listesi üzerinden kontrol edebilirsin.

Bordo pasaport için gerekli belgeler

• T.C. kimlik kartı, nüfus cüzdanı ya da geçici kimlik belgesi.
• Son altı ayda çekilmiş bir adet biyometrik fotoğraf.
• Eski pasaport: daha önce alınmış ve iptal edilmemiş pasaportun başvuruda getirilmesi gerekiyor.
• Başvurudan önce pasaport defter ve harç bedelinin ödenmesi.
• Harçsız başvuru yapan öğrenciler için öğrenci belgesi (öğrencilik durumu sistemde doğrulanırsa istenmiyor).
• 18 yaşından küçükler ve kısıtlılar için, yasal temsilciler başvuruda hazır değilse muvafakatname.

Defter ve harç bedeli vergi dairelerine, PTT şubelerine, anlaşmalı bankalara ya da Gelir İdaresi Başkanlığı'nın internet üzerindeki ödeme kanalına ödenebiliyor. Ödeme sistemden görüldüğü için başvuruda ayrıca dekont istenmiyor. Tutarlar süreye göre değişiyor ve düzenli olarak güncelleniyor; güncel tabloyu NVİ randevu sitesindeki ücret sayfasından kontrol et. Başvurudan vazgeçersen ödenen bedelleri vergi dairesinden iade alabiliyorsun.

Harçsız pasaport kimlere veriliyor?

NVİ'ye göre Türkiye'de öğrenimine devam eden öğrencilere 25 yaşını tamamlayana kadar, yabancı ülkelerde öğrenim görenlere ise yaş sınırı aranmadan harçsız bordo pasaport düzenleniyor. Havayolu uçuş ekibi personeli ile Milli Eğitim Bakanlığı ya da üniversite izniyle kültürel, ticari, sosyal, sportif amaçlarla veya yüksek lisans ve doktora için yurt dışına gidenler de bu kapsamda sayılıyor. Öğrenimini donduranlar bu haktan yararlanamıyor. Harçsız pasaportta defter bedeli ayrıca ödeniyor; şartları başvurudan önce NVİ sayfasından teyit et.

Pasaport fotoğrafı nasıl olmalı?

Fotoğraf, reddedilen başvuruların en sık sebeplerinden biri. NVİ'nin tarif ettiği şartlar:

• ICAO'nun makinede okunabilir seyahat belgesi standartlarına uygun, biyometrik fotoğraf.
• Son altı ay içinde çekilmiş olmalı.
• 50 mm x 60 mm ebatında, yüz tamamen görünür ve ön cepheden çekilmiş olmalı.
• Gözler, alın, yüz ve çene açık olmalı; renkli cam ya da güneş gözlüğü kullanılmamalı.
• Fotokopi, bilgisayarda çoğaltılmış ya da biyometrik olmayan fotoğraf kabul edilmiyor.

Biyometrik fotoğraf bebekler dahil her yaş grubu için gerekli. Yedi yaşını tamamlayan başvuru sahiplerinden biyometrik veri, on iki yaşını tamamlayanlardan ayrıca imza alınıyor.

18 yaş altı pasaport başvurusu

Çocuğun pasaport başvurusu için yasal temsilcilerin, yani velayeti olan anne ve babanın muvafakati gerekiyor. Anne ve baba çocukla birlikte başvuru merkezinde hazır bulunursa muvafakat orada alınıyor ve ayrıca belge istenmiyor. Ebeveynlerden biri gelemiyorsa, noterden ya da dış temsilcilikten düzenlenmiş muvafakatname getirilmesi gerekiyor. Çocuğun da başvuru sırasında hazır bulunması gerekiyor.

• Boşanmış ebeveynler: mahkeme kararıyla velayet kime verildiyse onun muvafakati yeterli.
• Süren boşanma davası: velayete ilişkin ara karar verilmişse geçici velayet sahibi başvurur; ara karar yoksa ebeveynlerin birlikte başvurması gerekiyor.
• Anne ve baba gelemiyorsa: çocuk ergin bir kişinin refakatinde başvurur; bu kişi yasal temsilcilerin muvafakatnamesini ve ebeveynlerden birinin verdiği vekâletnameyi getirmeli.
• Yabancı uyruklu ebeveyn: noterde düzenlenmiş muvafakatname istenir.

Çocuğun pasaportu ve yurt dışına çıkışta muvafakatnamenin ne zaman gerektiğini ayrı bir başlık olarak ele aldık; aile tatili planlıyorsan o yazıya da göz at.

Süre seçenekleri ve yenileme

Bordo pasaport en az altı ay olmak üzere yıllık seçeneklerle düzenleniyor. NVİ'nin bilgilendirmesine göre azami süre 18 yaşından küçükler için 5 yıl, 18 yaşından büyükler için 10 yıl. Seçtiğin süre ödeyeceğin bedeli belirliyor; sık seyahat ediyorsan uzun süre çoğu zaman daha az zahmetli.

Pasaportlarda süre uzatımı yapılmıyor; her başvuruda yeni pasaport basılıyor. Geçerliliği devam eden bir bordo pasaportu yenilersen, eski pasaportta kalan süre yeni pasaporta aktarılıyor (yaşa göre azami süreyi aşmamak kaydıyla). Evlilik gibi nedenlerle kimlik bilgilerin değiştiyse pasaportunu da yenilemen gerekiyor.

Eski pasaportunda geçerli bir vize ya da oturum izni varsa o sayfalar iptal edilmeden sana geri veriliyor. Seyahatte yeni pasaportunla birlikte eskisini de yanında taşı; örneğin geçerli İngiltere vizesiyle Londra'ya giderken iki pasaportu birlikte göstermen gerekebilir. Avrupa seyahatlerinde pasaportun son 10 yıl içinde düzenlenmiş olması da aranıyor; ayrıntılar Schengen vizesi rehberimizde.

Teslim süreci: pasaport ne zaman elime geçer?

Pasaportlar merkezi olarak basılıyor ve adrese PTT Kargo ile gönderiliyor. NVİ'ye göre basımdan sonra 56 il merkezine 1 gün, diğer il merkezlerine 2 gün, ilçe merkezlerine en geç 4 iş günü içinde teslim edilebiliyor. Başvurunun ve gönderinin durumunu randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet, NVİ Mobil ya da Alo 199 üzerinden takip edebilirsin.

Yetişkinlerin pasaportu kendisine ya da başvuruda belirlediği kişiye; çocukların pasaportu veli, vasi ya da onların belirlediği kişiye teslim ediliyor. Adreste bulunamazsan pasaport 10 gün PTT şubesinde bekletiliyor, bu sürede alınmazsa başvuru yaptığın merkeze gönderiliyor.

Pasaport kaybolur ya da çalınırsa

Kayıp, çalıntı ya da gasp durumunda pasaportun kötüye kullanılmasını önlemek için vakit kaybetmeden bildirim yap: Türkiye'deysen il veya ilçe nüfus müdürlüğüne, yurt dışındaysan en yakın Türk dış temsilciliğine. Bildirim sonrası pasaport iptal ediliyor. Yurt dışındayken dönüş için dış temsilcilik bir defaya mahsus geçici pasaport düzenleyebiliyor. Kayıp bildirdiğin pasaportu sonradan bulursan yine nüfus müdürlüğüne ya da dış temsilciliğe giderek durumunu güncelletmen gerekiyor.

Seyahate çıkmadan pasaportunun kimlik sayfasının fotoğrafını telefonunda ve e-postanda saklamak, kayıp durumunda işlemleri hızlandırır. Pasaport hazırsa sırada rota ve bilet var; ucuz uçak bileti sayfasından farklı tarihleri karşılaştırabilirsin.

İlgili yazılar: Yurt Dışı Çıkış Harcı: Nasıl Ödenir, Kimler Muaf, İade Nasıl Alınır? · Çocukla Yurt Dışı Seyahat: Muvafakatname, Pasaport, Vize ve Bebekle Uçuş · Yurt Dışında Pasaport Kaybolursa Ne Yapılır? Polis, Konsolosluk, Geçici Pasaport

Sık Sorulan Sorular

Pasaport başvurusu için başkasına vekâlet verebilir miyim?

Hayır. Başvuruda parmak izi gibi biyometrik veriler alındığı için başvuru sahibinin şahsen gelmesi gerekiyor. Teslimat aşamasında ise başvuruda belirlediğin bir kişi pasaportu teslim alabiliyor.

Pasaportumun süresini uzatabilir miyim?

Hayır, süre uzatımı yapılmıyor. Yeni pasaport başvurusu yapıyorsun; eski pasaportunun süresi devam ediyorsa kalan süre yaşa göre azami süreyi aşmayacak şekilde yeni pasaporta aktarılıyor.

Bebeğim için de biyometrik fotoğraf gerekiyor mu?

Evet. NVİ'ye göre her yaş grubu için biyometrik fotoğraf şart. Parmak izi gibi biyometrik veriler ise yedi yaşını tamamlayan başvuru sahiplerinden alınıyor.

Boşandım, çocuğumun pasaportu için eski eşimin izni gerekir mi?

NVİ'nin açıklamasına göre mahkeme kararıyla velayet kime verildiyse onun muvafakati yeterli. Boşanma davası sürüyorsa ve velayet için ara karar yoksa ebeveynlerin birlikte başvurması gerekiyor.

Pasaport kaç günde çıkar?

Basımdan sonra PTT Kargo ile il merkezlerine 1-2 gün, ilçe merkezlerine en geç 4 iş günü içinde teslim edilebiliyor. Randevu bulma süresi dönemden döneme değiştiği için seyahatinden birkaç hafta önce başvurmak en güvenlisi.

Kapak fotoğrafı: Türk pasaportu sayfasında ay-yıldız güvenlik baskısı, yakın çekim · Oytun 73 · Public domain · Wikimedia Commons