108 Yıllık Birinci Dünya Savaşı Alman Şifresi, GPT‑Astra Yapay Zekâsıyla Çözüldü

108 yıl boyunca tarihçilerin ve kriptologların çözemediği bir gizem, sonunda yapay zekâ sayesinde aydınlandı. 1918 yılında Alman ordusu tarafından gönderilen ve Kırım Yarımadası’nda bir İngiliz kruvazörü ile Müttefik filosunun hareketlerine dair kritik istihbarat içeren şifreli bir telsiz mesajı, GPT‑Astra adlı yapay zekâ modeliyle deşifre edildi. Bu tarihi bulgu, Birinci Dünya Savaşı’nın son dönemlerine ışık tutarken, yapay zekânın karmaşık kriptografik problemleri çözmedeki potansiyelini de gözler önüne serdi.

Alman şifresini çözmek için GPT‑Astra’yı kullanan geliştirici "Prinz", modelin örüntü tanıma ve büyük veri işleme yeteneklerinden faydalandığını belirtti. Yapay zekâ, mesajın şifreleme yöntemini analiz ederek şu çeviriyi ortaya koydu: "AN ENGLISH CRUISER ARRIVED AT SEVASTOPOL ON THE ?4TH AND AN ALLIED SQUADRON FOLLOWS ON THE 26TH". Bu çeviri, mesajın orijinal Almanca hâlinde "EIN ENGLISCHER KREUZER EINLIEG X SEWASTOPOL X S4STEN X EIN GESCHWADER DER X ALLIIERTEN FOLGT 26STEN X" şeklinde yer aldığını gösteriyor.

Çevirinin doğruluğu, tarihsel kayıtlarla karşılaştırılarak bir kez daha teyit edildi. İngiliz donanmasının HMS Canterbury adlı kruvazörü, 24 Kasım 1918 tarihinde Sevastopol’a varışını rapor etmişti; aynı zamanda bir müttefik alayı 26 Kasım 1918’de bölgeye ulaşmıştı. Bu tarihlerin mesajdaki "?4TH" ve "26TH" ifadeleriyle örtüşmesi, GPT‑Astra’nın bulgularının tarihsel gerçeklerle uyumlu olduğunu kanıtladı. Böylece, 108 yıl boyunca gizli kalmış bir askeri istihbarat parçası, modern teknoloji sayesinde gün yüzüne çıkarıldı.

Birinci Dünya Savaşı döneminde kullanılan şifreleme sistemleri, o zamanın teknolojik sınırlamaları içinde oldukça karmaşık ve dayanıklıydı. Alman ordusu, düşman hareketlerini gizli tutmak amacıyla özel kodlar ve telgraf anahtarları geliştirmişti. Bu şifrelerin birçoğu, savaşın sona ermesinden sonra da çözülemedi ve tarihçiler arasında büyük bir merak konusu oldu. GPT‑Astra’nın başarısı, benzer şekilde çözülemeyen diğer şifrelerin de yapay zekâ destekli yöntemlerle incelenebileceğine dair umutları artırıyor.

Bu gelişme, tarih araştırmalarında yapay zekânın rolünün giderek genişleyeceğinin bir göstergesi. Büyük veri setlerini işleyebilen, dil yapılarını çözümleyebilen ve örüntüleri tanıyabilen modeller, geçmişte kaybolmuş ya da şifreli belgelerin yeniden yorumlanmasında yeni bir dönemi başlatabilir. Prinz’in çalışması, teknoloji ve tarih disiplinlerinin kesişim noktasında elde edilen somut bir başarı olarak değerlendiriliyor. Gelecekte, benzer yöntemlerle daha fazla gizemli mesajın aydınlatılması ve savaş tarihine dair yeni bakış açıları kazanılması bekleniyor.