İran’ın dondurulmuş 100 milyar doları ve küresel finansın yeni savaş alanı

Dondurulmuş Varlıklar: Rakamların Arkasındaki Savaş

2026 yılında İran’ın yurtdışındaki dondurulmuş varlıklarının toplam değerinin 100 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor. Bu fonların büyük bölümü ABD ve Avrupa ülkelerindeki bankalarda bloke edilmiş durumda. İran hükümeti, bu paraların kısmen insani yardımlar ve ticari ilişkiler için serbest bırakılması talebinde bulunuyor. Ancak ABD’nin devam eden yaptırımları ve uluslararası bankaların risk alma konusundaki isteksizliği, bu süreci neredeyse felç etmiş durumda [BBC News Türkçe].

Bu durum sadece İran’ı değil, küresel finans sistemini de derinden etkiliyor. Bloke edilen fonlar nedeniyle İran, uluslararası ticarette ödeme sıkıntıları yaşıyor. Örneğin, geçtiğimiz aylarda İran’ın petrol ihracatından elde ettiği gelirlerin sadece yüzde 30’unun serbest bırakılması için anlaşma sağlanabilmişti. Geriye kalan yüzde 70, yaptırımların gölgesinde bekletiliyor [Sözcü Gazetesi].

Yaptırımların Ekonomiye Yansımaları: İran’ın Alternatif Yolları

İran, dondurulmuş varlıklarına ulaşamamasının yanı sıra, yerel para birimi riyalin değer kaybı ve enflasyonla da mücadele ediyor. 2026 yılı itibarıyla riyalin ABD doları karşısındaki değeri, 2020 yılına göre yaklaşık %80 düştü. Bu durum, İran vatandaşlarının alım gücünü ciddi şekilde azaltmış durumda. Hükümet ise alternatif yollar aramaya başladı. İran Merkez Bankası, son dönemde dijital para birimleri ve yerel takas sistemlerine yönelerek uluslararası ticaretteki engelleri aşmaya çalışıyor [TRT Haber].

Ancak bu alternatif yollar da risklerle dolu. Örneğin, dijital para birimleri üzerinden yapılan ticarette İran’a yönelik uluslararası baskılar artıyor. ABD Hazine Bakanlığı, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, İran’ın dijital para aracılığıyla yaptırımları delmeye çalıştığını öne sürdü ve bu tür işlemleri engellemek için yeni yaptırımlar gündeme getirdi [Bloomberght].

Türkiye’nin Rolü: TCG Anadolu ve NATO’daki Konumu

Türkiye, İran’ın dondurulmuş varlıkları konusunda sadece bir gözlemci değil. Ülkemizin TCG Anadolu adlı amfibi hücum gemisi, NATO’nun Akdeniz’deki operasyonlarında önemli bir rol üstleniyor. Gemi, son dönemde insansız hava araçları (İHA’lar) ve denizcilik teknolojileriyle donatıldı ve bu sayede bölgedeki güvenlik dinamiklerini değiştiriyor [Haber7].

TCG Anadolu’nun bu misyonu, İran’ın deniz ticaretine yönelik baskısını da artırıyor. İran’ın petrol ve doğalgaz ihracatının büyük bölümünü Akdeniz üzerinden yaptığı düşünüldüğünde, bu durum İran’ın ticaret hacmini doğrudan etkiliyor. Örneğin, geçtiğimiz yıl Akdeniz’de yapılan bir NATO tatbikatında, TCG Anadolu’nun koordinasyonunda gerçekleştirilen operasyonlar sonrasında İran’ın petrol tankerlerine yönelik güvenlik endişeleri artmıştı [Hürriyet].

Küresel Finans Sistemi ve Gelecek Senaryoları

İran’ın dondurulmuş varlıkları meselesi, küresel finans sisteminin ne kadar kırılgan olduğunu da gözler önüne seriyor. Uluslararası bankalar, yaptırımlar nedeniyle İran’a yönelik işlemlerdeki risklerden kaçınıyor. Bu durum, İran’ın küresel ticaretteki ağırlığını azaltırken, diğer ülkelerle olan ekonomik ilişkilerinde de gerilimlere yol açıyor. Örneğin, geçtiğimiz ay İran’ın Hindistan ile yaptığı petrol ticareti anlaşması, ABD’nin baskısı nedeniyle gecikti [Diken].

Uzmanlar, İran’ın dondurulmuş varlıklarına ilişkin bir çözümün yakın zamanda mümkün görünmediğini belirtiyor. ABD’nin yaptırımlarını gevşetmesi ise hem siyasi hem de ekonomik açıdan oldukça zor görünüyor. Bu durumda İran’ın yerel ekonomisini güçlendirmeye yönelik reformlara ağırlık vermesi ve dijital para birimleri gibi alternatif yollara daha fazla yönelmesi bekleniyor. Ancak bu geçiş sürecinin ne kadar başarılı olacağı ise henüz belirsiz.[Güncel Haber].

Türkiye ve İran Arasındaki Ekonomik Bağlar: Fırsatlar ve Riskler

Türkiye ve İran arasındaki ticaret hacmi, son yıllarda giderek artıyor. 2025 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 20 milyar doları aşmış durumda. Ancak İran’ın dondurulmuş varlıkları nedeniyle yaşadığı sıkıntılar, Türkiye’ye de yansıyor. Örneğin, İran’dan yapılan ithalatın ödemeleri konusunda yaşanan gecikmeler, bazı Türk şirketlerini zor durumda bırakıyor [Sabah].

Buna rağmen, Türkiye İran’a yönelik bazı sektörlerde alternatif ödeme yöntemleri geliştiriyor. Örneğin, karşılıklı ticarette döviz yerine yerel para birimlerinin kullanılması konusunda anlaşmalar yapılıyor. Bu tür adımlar, iki ülke arasındaki ticaretin devamlılığını sağlamak için önemli bir rol oynuyor. Ancak bu durumun uzun vadede nasıl bir sonuç vereceği ise henüz net değil [Bloomberght].