İskender

Pella'da dünyaya gelen İskender, 13 yaşından itibaren Aristoteles tarafından yetiştirilmiştir. Tahta geçtikten kısa süre sonra Balkanlar'da kuzey sınırlarını güvenceye almış ve Thebes'i yerle bir etmiştir. MÖ 334'te Korinthos Birliği'nin komutanı sıfatıyla Akhaimenid İmparatorluğu'na karşı Pan-Hellen seferini başlatmıştır. İssos ve Gaugamela'daki zaferlerle III. Darius'u tahttan indirmiş; Adriyatik Denizi'nden İndus Nehri'ne uzanan imparatorluğu kurmuştur. MÖ 326'da Hydaspes Muharebesi'nde Poros'u yenerek Hindistan'a girmiş, ancak askerlerinin isyanı üzerine geri dönmek zorunda kalmış ve MÖ 323'te Babil'de 32 yaşında hayatını kaybetmiştir.

İskender'in ölümünün ardından Diadohi Savaşları patlak vermiş ve imparatorluk dağılmıştır. Ölümü geleneksel olarak Helenistik dönemin başlangıcı kabul edilmektedir. Fetihleri aracılığıyla Yunan kültürünü ve dilini doğuya yayan İskender, başta Mısır'daki İskenderiye olmak üzere yirmiden fazla şehir kurmuştur. Bu miras Grek-Budizm ve Helenistik Yahudilikin doğuşuna zemin hazırlamış; Yunan dili, Bizans İmparatorluğu'nun 1453'teki çöküşüne kadar bölgenin ortak dili olarak kalmıştır.

İskender'in ölüm nedeni günümüzde de tartışmalıdır; tifo ateşi, sıtma, zehirlenme ve aşırı alkol kullanımına bağlı karaciğer yetmezliği başlıca teoriler arasındadır. 2019'da öne sürülen Guillain-Barré sendromu teorisi ise cesedin bozulmadan kalmasını fizyolojik bir olgu olarak açıklamaya çalışmaktadır. İskender savaş meydanında birden fazla ağır yara almış; Granikos'ta kafasına kılıç darbesi, İssos'ta bacak yarası, Gazze'de omuz oku ve Hindistan'da akciğerine saplanan ok bu yaraların başında gelmektedir.

Akhilleus'a benzetilen efsanevi bir kahraman kimliği edinen İskender, pek çok kültürün tarihsel ve mitolojik geleneğinde kalıcı bir iz bırakmıştır. MÖ 3. yüzyılda derlenen İskender Romanı Orta Çağ boyunca yüzü aşkın versiyona kavuşmuş ve İncil'den sonra Orta Çağ Avrupası'nın en geniş kitleye ulaşan edebi eseri olarak kabul görmektedir. İslam geleneğinde Zülkarneyn figürüyle özdeşleştirilen İskender, Kehf Suresi'nde anılmakta; Türk, Fars ve Arap edebiyatlarında İskendername geleneğiyle yüzyıllarca yaşatılmaktadır. Julius Caesar, Pompeius ve Napolyon Bonapart gibi tarihsel figürler onu ilham kaynağı olarak benimsemiş; modern askeri akademiler onun taktiklerini müfredata almayı sürdürmektedir.

Tarihçilik ve yorum

İskender'in tarihsel değerlendirmesi, antik çağdan günümüze önemli ölçüde farklılık göstermiştir. Antik Yunan ve Roma geleneği onu büyük ölçüde idealleştirmiş; Plutarkhos onu erdemin ve liderliğin simgesi olarak sunmuştur. Curtius Rufus ise olayları daha eleştirel ve dramatik bir bakış açısıyla ele alır.

Modern tarih yazımında İskender'e yönelik görüşler keskin biçimde ayrışmaktadır. W. W. Tarn gibi erken 20. yüzyıl tarihçileri onu insanlığı birleştirmeyi hayal eden bir vizyon sahibi olarak yorumlarken, Ernst Badian ve A. B. Bosworth gibi sonraki akademisyenler fetih politikalarının yıkıcı boyutlarını, kitlesel katliamları ve otoriter eğilimlerin giderek güçlendiğini ön plana çıkarmıştır. Bunun yanı sıra Hint, İran ve Mısır tarih yazımları İskender'i kendi ulusal anlatıları çerçevesinde çok farklı biçimlerde değerlendirmektedir.

Son on yılda yapılan arkeolojik çalışmalar tarih yazımına yeni veriler katmıştır. Babilonya Astronomi Günlükleri'nin 1988–1996 yılları arasında yayımlanması, Gaugamela Muharebesi'nin kesin tarihini ve İskender'in Babil'deki son günlerine ait bazı ayrıntıları doğrulamıştır. Öte yandan Vergina kazıları II. Philippos'un mezarını ortaya çıkararak saray ve hanedanlık kültürüne ilişkin maddi kanıtlar sunmuştur. Dijital görüntüleme teknolojileri ve DNA analizleri, hem Vergina bulgularını hem de İskender'in hastalığıyla ilgili tıbbi hipotezleri yeniden değerlendirmek amacıyla uygulanmaktadır.

Doğumu ve ailesi

İskender, Makedonya Krallığı'nın başkenti Pella'da, antik Yunan takviminde Hekatombaion ayının altıncı günü dünyaya gelmiştir; bu tarih büyük olasılıkla MÖ 20 Temmuz 356'ya karşılık gelmektedir (kesin tarih tartışmalıdır). Babası, Argead hanedanından Makedonya Kralı II. Philippos; annesi ise Epirus'un Aiakid Kralı I. Neoptolemos'un kızı Olympias'tır. Philippos'un yedi ya da sekiz eşi bulunmasına karşın Olympias, İskender'i doğurduğu için bir dönem baş eş konumunda olmuştur.

Annesi Olympias, Dionysos kültünün ateşli bir mensubuydu; efsaneye göre Zeus ile de mistik bir ilişkisi vardı. Plutarkhos'a göre Olympias, Philippos ile evliliğinin gerçekleştiği gecenin öncesinde rahmine bir yıldırımın çarptığını ve geniş bir alanı aydınlatan bir alev tutuştuğunu gören bir rüya görmüştür. Philippos ise rüyasında eşinin rahmini aslan figürlü bir mühürle mühürlediğini görmüştür. Bu rüyalar, İskender'in tanrısal bir babanın, yani Zeus'un oğlu olduğuna işaret eder biçimde yorumlanmıştır. Söz konusu efsanelerin İskender'in tanrısal soyundan geldiğini kanıtlamak amacıyla sonradan uydurulmuş ya da teşvik edilmiş olabileceği de düşünülmektedir. Antik yorumcular, Olympias'ın bu anlatıyı bizzat yaydığını ya da tam aksine tanrısallık iddiasını küstahça bularak reddettiğini çeşitli biçimlerde aktarmaktadır.

İskender'in dünyaya geldiği gün, babası Potidaia'yı kuşatmaya hazırlanıyordu. Aynı gün Philippos, generali Parmenion'un İllirya ve Paionia ordularını bozguna uğrattığı haberini ve atlarının Olimpiyat Oyunları'nda zafer kazandığını öğrendi. Bunun yanı sıra Yedi Harika'dan biri olan Efes'teki Artemis Tapınağı'nın da aynı gün yandığı rivayet edilmektedir. Magnesia'lı Hegesias, tapınağın tanrıçanın İskender'in doğumuna tanıklık etmek için uzakta olduğu sırada yandığını öne sürmüştür. Antik düşünürler bu çakışan olayları İskender'in olağanüstü kaderinin habercisi olarak yorumlamıştır.

Fiziksel görünümü

Antik kaynaklar İskender'in fiziksel görünümünü çeşitli biçimlerde aktarmaktadır. Plutarkhos, onun boy olarak orta düzeyde, ışıl ışıl ve sert bakışlı olduğunu; boynunu sol yana hafifçe yatık tuttuğunu ve gözlerinin birinin koyu, diğerinin açık renkte olduğunu yazar. Saçı aslanın yelesini andırır biçimde gür ve sarımsı-kahverengi tonlardaydı; teni açık, yanakları ve göğsü ise sıklıkla kızarmış bir renk alırdı. Derisi hoş bir koku yayardı; giysileri de bu kokuyu taşırdı. Bu ayrıntıyı İskender'in çağdaşı olan müzisyen ve düşünür Aristoxenos aktarmaktadır.

Lysippos tarafından dökülen bronz heykel, bizzat İskender tarafından onaylanan ve en doğru benzerliği taşıdığı kabul edilen portredir; bu eser tüm sonraki resmi tasvirlerin referans noktasını oluşturmuştur. Apelles ise onu şimşek tutan bir tanrı olarak resmetti; ancak teni gerçekte olduğundan daha esmerdi. Pompeii'de bulunan İssos Mozaiği (MÖ yaklaşık 100) ile İskender Sarkofajı üzerindeki kabartmalar da dönemin görsel aktarımları arasında en önemli yeri tutmaktadır. İskender, döneminin ünlü sanatçıları Lysippos (heykel), Apelles (resim) ve Pyrgoteles'i (mühür kazıma) özel sanatçıları olarak belirlemiş; yalnızca onların eserlerine izin vermiştir.

Antik kaynaklar ayrıca Sisygambis'in — III. Darius'un annesinin — İskender ile Hephaistion'u ilk kez gördüğünde İskender'i Hephaistion zannettiğini aktarmaktadır; çünkü Hephaistion hem daha uzun hem de daha gösterişli bir görünüme sahipti. Bu anekdot, hem Curtius Rufus hem de Sicilyalı Diodoros tarafından nakledilmektedir ve İskender'in sarayında protokolün ne denli esnek işleyebildiğini gösteren ilginç bir ayrıntıdır.

Eğitimi

İskender'in ilk yıllarında sütannesi, ileride generali olacak olan Kleitos'un kız kardeşi Lanikiydi. Çocukluk döneminde ise annesinin bir akrabası, sert kişiliğiyle tanınan Leonidas ve Akarnanialı Lysimakhos tarafından yetiştirildi. Asil Makedon gençlerinin eğitim anlayışına uygun biçimde okuma yazma, lir çalma, ata binme, dövüş ve av sanatlarını öğrendi. Antik kaynaklarda ayrıca dilbilimci Lampsakoslu Anaximenes'in de İskender'in öğretmenleri arasında yer aldığı ve ilerleyen yıllarda seferlerine eşlik ettiği aktarılmaktadır.

İskender on yaşındayken Thessalia'lı bir tüccar Philippos'a teklif fiyatı on üç talent olan bir at getirdi. At bindirilmek istendiğinde sertçe tepinmeye başladı. Ancak İskender atın kendi gölgesinden korktuğunu fark ederek onu yatıştırmayı başardı. Oğlunun bu cesaret ve zekâ gösterisinden son derece etkilenen Philippos gözyaşları içinde onu öptükten sonra şunu söyledi: "Oğlum, isteklerine yetecek büyüklükte bir krallık bul kendine; Makedonya senin için çok küçük." İskender ata Bukephalas ("öküz başı" anlamında) adını verdi. Bukephalas, İskender'e Hindistan'a kadar eşlik etti; hayvanın ölümünün ardından (Plutarkhos'a göre otuz yaşında, yaşlılık nedeniyle) İskender onun anısına Bukephala adlı bir şehir kurdu.

İskender 13 yaşına geldiğinde Philippos ona özel bir öğretmen aramaya başladı; İsokrates ve Speusippos gibi isimler değerlendirmeye alındı. Sonunda seçim Aristoteles üzerinde karar kıldı ve ders yeri olarak Mieza'daki Peribeler Tapınağı tahsis edildi. Philippos bu hizmet karşılığında Aristoteles'in memleketi olan ve daha önce harabeye çevirdiği Stageira'yı yeniden inşa etmeyi, köle durumuna düşürülmüş ya da sürgüne gönderilmiş eski yurttaşları satın alarak serbest bırakmayı kabul etti.

Mieza, İskender ile Ptolemaios, Hephaistion ve Kassandros gibi Makedon soylularının çocuklarının birlikte eğitim gördüğü bir çeşit yatılı okuldu. Bu öğrencilerin büyük bölümü ilerleyen yıllarda İskender'in arkadaşları ve generalleri olacak, "Yoldaşlar" (Hetairoi) adıyla anılacaktı. Aristoteles, İskender'e tıp, felsefe, ahlak, din, mantık ve sanat dersleri verdi; botanik ve zooloji gibi doğa bilimlerine de ilgisini çekti. Aristoteles'in rehberliğinde İskender, Homeros'un, özellikle de İlyada'nın büyük bir hayranı oldu; Aristoteles ona kendi notlarıyla zenginleştirilmiş bir nüsha verdi ve bu nüsha seferleri boyunca İskender'in yanından hiç ayrılmadı. İskender ayrıca Euripides'i ezbere okuyabiliyordu. Aristoteles ile aralarındaki ilişki, ilerleyen yıllarda özellikle İskender'in Doğu geleneklerine yakınlaşması nedeniyle gerginleşti.

İskender'in gençlik yıllarında Makedon sarayında sürgünde bulunan bazı Pers asilzadeleriyle de temas hâlindeydi. Bunların başında, MÖ 352–342 yılları arasında sarayda kalan Artabazos II ve kızı Barsine gelmekteydi. Bu temaslar Makedon sarayının Pers siyasetine hâkim olmasına katkıda bulundu ve ilerleyen yıllarda İskender'in imparatorluğu yönetirken benimsediği bazı politikalara zemin hazırladı.

İlk askeri deneyimler (MÖ 340)

MÖ 340'ta Philippos, Bizans (Byzantion) ve Perinthos şehirlerini kuşatmak üzere sefere çıkınca 16 yaşındaki İskender'i Makedonya'da naip olarak geride bıraktı. Bu kısa naiplik döneminin kıyısında İskender, Makedonya topraklarına saldıran Maedi kabilesini büyük bir hızla bastırdı, kabilenin topraklarını denetim altına alarak bölgede Aleksandropolis (tam adıyla Alexandropolis Maedica) adlı bir şehir kurdu. Ardından güneydeki olaylara katılarak babasının Perinthos'u kuşatması sırasında onu bir saldırıda bizzat kurtardığı da aktarılmaktadır.

Perinthos ve Byzantion kuşatmaları, Philippos'un geliştirdiği kuşatma mühendisliğinin ilk büyük sınavı niteliğindeydi; yüksek kuşatma kuleleri, koçbaşları ve katapültlerin birlikte kullanıldığı bu kuşatmalar başarıyla sonuçlanamadıysa da İskender'e deniz kıyısındaki tahkimli kentlerin ne denli zor hedefler olduğunu ilk elden öğretti. Babasının yarattığı bu kuşatma makinesini İskender, ilerleyen yıllarda Miletos, Halikarnassos ve Sur (Tyre) gibi şehirleri fethetmek için etkin biçimde kullanacaktı.

MÖ 338'deki Khaironeia Muharebesi'nde İskender sol kanatta, Seçkin Süvari'ye (Hetairoi) komuta etti. Thebailer'in meşhur Kutsal Manga'sını (Sacred Band) o dağıttı; bu eylem, Khaironeia'nın kazanılmasında belirleyici rol oynadı ve genç prensin savaş meydanındaki yeteneğini tüm Yunan dünyasına kanıtladı. Plutarkhos'a göre zaferden sonra Philippos gözyaşlarıyla oğlunu kucakladı.

Genç İskender ve taht mücadelesi

Philippos MÖ 338'de general Attalos'un yeğeni Kleopatra Eurydike ile evlenince İskender'in veliahd konumu sarsıldı; bu evlilikten doğacak çocuk tam kanlı Makedonyalı sayılacaktı. Düğün ziyafetinde sarhoş olan Attalos tanrılardan meşru bir halef vermelerini dileyince İskender öfkeyle ona bir kupa fırlattı. Bu açık gerilim sonunda İskender'in MÖ 337'de annesiyle birlikte sarayı terk ederek önce Dodona'ya, oradan da İllirya'ya sığınmasıyla doruğa ulaştı. Bir aile dostunun arabuluculuğuyla altı ay sonra Makedonya'ya geri döndü.

Pixodarus meselesi

İskender'in Makedonya'ya geri döndüğü dönemde — yaklaşık MÖ 337 — Karya satraplığının başı Pixodarus, Philip ile askeri-diplomatik bir ittifak kurmak amacıyla elçi gönderdi; teklifin özü, en büyük kızını Philip'in oğlu III. Philippos Arrhidaios ile evlendirmekti. Olympias ve İskender'in yakın çevresi bu hamleyi, Philip'in Arrhidaios'u halefi olarak öne çıkarmaya çalıştığı şeklinde yorumlayarak İskender'i alarma geçirdi.

Buna karşılık İskender, tragedya oyuncusu Thessaloslu Thessalos'u Karya'ya gönderdi; Thessalos, Pixodarus'a Arrhidaios'un hem gayrimeşru hem de akılca zayıf (nothos, ou phrenērēs) olduğunu bildirerek kızı için asıl layık damadın bizzat İskender olduğunu iletti. Philip bu diplomatik kurcalamayı öğrenince son derece öfkelendi; İskender'i kraliyet ailesine ait evlilikleri düzenleme yetkisini aşmakla suçladı. Bu olayın bedelini İskender'in yakın dostları ağır ödedi: Ptolemaios, Nearhos, Harpalos, Erigyios ve Laomedon, Philip tarafından Makedonya'dan sürgün edildi. Bu kişiler ancak İskender'in tahta çıkmasının ardından geri çağrıldı ve ilerleyen yıllarda imparatorluğun kilit mevkilerini üstlendi.

Pixodarus meselesi, Philip ile İskender arasındaki gerginliğin giderek derinleştiğini gösteren önemli bir kırılma noktası olarak değerlendirilmektedir; İskender'in veliahd konumunun gerçekte ne kadar sağlam olduğuna dair kaygılar bu dönemde doruğa ulaşmıştı.

Tahta geçişi

MÖ 336'da Aigai'de (bugünkü Vergina yakınları) kızı Kleopatra'nın Epirus Kralı I. İskender ile düğünü kutlanırken Philippos, muhafız komutanı Orestis'li Pausanias tarafından öldürüldü. Pausanias kaçmaya çalışırken bir asma kütüğüne takılarak yere düştü ve arasında Perdikkas ile Leonnatos'un da bulunduğu İskender'in yoldaşları tarafından öldürüldü. Soylular ve ordu 20 yaşındaki İskender'i derhal kral ilan etti.

Suikastın ardındaki gerçek güç hâlâ tartışmalıdır. Pausanias'ın kişisel bir haksızlığın intikamını aldığı genel kabul gören bir açıklamadır; ancak modern tarihçiler Olympias'ın, İskender'in ya da Pers desteğinin olaya karışıp karışmadığını da sorgulamaktadır. Antik kaynaklar bu konuda tutarsızlık içermektedir; kesin bir sonuca ulaşmak mümkün değildir.

İskender, saltanatına başlar başlamaz olası rakiplerini etkisiz kılmaya girişti: Eski kral IV. Amyntas idam edildi; babasının suikastına karıştığı tespit edilen iki Makedon prensi öldürüldü. Annesi Olympias, Kleopatra Eurydike ile Philippos'tan olan kızını ise diri diri yaktırdı; bunu öğrenen İskender büyük öfke duydu. Attalos da idam edildi; zira Demosthenes'le yazışmakta olduğu ve tehlikeli bir rakip olmayı sürdürdüğü değerlendiriliyordu.

Philippos'un ölüm haberi Thebes, Atina, Thessalia ve kuzeydeki Trak kabileleri başta olmak üzere pek çok bölgede ayaklanmalara yol açtı. İskender olaylara hızla müdahale ederek Thessalia ordusunu Olympos Dağı ile Ossa Dağı arasındaki geçide baskın uygulayarak yenilgiye uğrattı ve süratle güneye yürüdü. Korinthos'ta Atina ile barış yaparak isyancıları affetti. Kinikos Diogenes ile de ünlü buluşması burada gerçekleşti: Güneşini engellemesini söyleyen filozofa İskender şöyle yanıt verdi: "Eğer İskender olmasaydım, Diogenes olmak isterdim." Korinthos'ta Hegemon unvanını alarak Persia'ya karşı düzenlenecek seferin komutanı olarak onaylandı.

Makedonya'nın Yönetimi: Antipatros ve Olympias

İskender on üç yıl süren seferleri boyunca Makedonya ve Yunanistan'ın yönetimini, güvenilir generali Antipatros'a (yaklaşık MÖ 399–319) bıraktı. Antipatros, babasından devreden köklü bir devlet adamıydı; II. Philippos'un ilk günlerinden beri sarayın belkemiğini oluşturmuş, İskender'in de tahta güvenle çıkmasını sağlamıştı. MÖ 334'te İskender Asya'ya geçerken Antipatros'u Avrupa'daki kuvvetlerin başına Makedonya genel valisi olarak atadı.

Antipatros'un naiplik dönemi birçok iç çalkantıyla geçti. En ciddi sınav, MÖ 331'de Sparta Kralı III. Agis'in Pers altınıyla örgütlediği Makedon karşıtı koalisyondu. Antipatros, diğer kampanyasını yarıda keserek kalabalık bir ordu topladı ve Agis'i Megalopolis yakınlarında ezici bir yenilgiye uğrattı; Agis bu savaşta hayatını kaybetti. Zaferin haberini alan İskender'in küçümseyici bir mektupla "Biz burada Darius'u yenmeye çalışırken siz Arkadia'da bir fare savaşı verdik" dediği aktarılmaktadır.

Antipatros ile İskender'in annesi Olympias arasındaki çatışma ise naiplik döneminin en kronik sorunu hâline geldi. Olympias, Antipatros'un yetkisini aştığını ve neredeyse bir kral gibi davrandığını öne sürerek İskender'e sürekli şikâyet mektupları yolladı; Antipatros da annesi hakkındaki şikâyetlerini İskender'e iletmekten geri kalmadı. İskender bir süre bu gerilimi yönetmeye çalıştıysa da MÖ 324'te Hint seferinden dönerken tutumu sertleşti: Antipatros'u Babil'e çağırdı ve yerine Krateros'u naip olarak atamayı planladı. Antipatros bu çağrıya uymayı reddetti; hem Yunan şehirlerinin ayaklanma riskini hem de ordu gereksinimlerini bahane etti. Bunun yerine oğlu Kassandros'u Babil'e gönderdi. Bu gelişmeler Antipatros ailesinin gözden düşmesine yol açtı; İskender'in beklenmedik ölümünden kısa süre sonra Kassandros tarafından zehirlendiği yönünde söylentiler gündeme geldi.

Daha derin bir biçimde ele alındığında Antipatros'un naipliği, imparatorluğun iki merkezli yapısının ilk ciddi sınavıydı: İskender fetihleri derinleştirdikçe Makedonya'daki üs, kademeli olarak arka plana itildi ve bu yarılma Diadoklar döneminin kargaşasına zemin hazırladı.

Balkanlar Seferi (MÖ 335)

Korinthos'tan dönen İskender, Persia seferine geçmeden önce kuzey sınırlarını kesin biçimde güvence altına almak amacıyla Balkanlar'a yürüdü. Trakya'daki Triballar kabilesini Lyginos Nehri kıyısında bozguna uğratarak Tuna Nehri'nin ötesine sürdü; nehri geçerek Getleri de mağlup etti. Bu hızlı harekât, çevre kavimler üzerinde İskender'in gücünün açık bir göstergesi oldu.

Ardından batıya dönen İskender, İllirya Kralı Kleitos ile Taulantii hükümdarı Glaukias'ın birleşik kuvvetlerine karşı Pelion kalesi yakınlarında zorlu bir muharebe yürüttü. Düşmanlar dağlık arazide savunma mevzisi kurmuştu; İskender gece baskını ve sahte çekilme manevrasıyla onları dağıttı.

Bu seferler devam ederken Thebes'te İskender'in öldüğüne dair asılsız haberler yayıldı ve Makedon garnizonuna karşı ayaklanma başladı. İskender inanılmaz bir hızla güneye inerek Thebes'in önüne geldi; şehrin son çare olarak direnmesi üzerine Korinthos Birliği kararıyla Thebes yerle bir edildi. Pindaros'un evi, tapınaklar ve rahip haneleri dışında tüm yapılar tahrip edildi; yaklaşık 6.000 kişi hayatını kaybetti, 30.000'i aşkın kişi ise köle olarak satıldı. Bu sert önlem, Yunan şehir devletleri üzerinde caydırıcı bir etki bıraktı ve İskender'in geriye kalan saltanatı boyunca Yunanistan'daki büyük ölçekli iç ayaklanmaların önüne geçti.

Pers İmparatorluğu'na Karşı Sefer

İskender'in Pers seferinde kullandığı ordunun yapısı, taktik anlayışı ve lojistik altyapısı için bkz. Askeri Taktikler ve Strateji bölümü. Temel taktik prensibi, Makedon falanjının düşmanı sabitlerken Hetairoi süvarisinin saldırı darbesi indirmesine dayanan "çekiç ve örs" anlayışıydı; bu prensip İssos, Gaugamela ve Hydaspes'te üst üste hayata geçirildi.

Lojistik ve ikmal

İskender'in askeri başarılarının ardında savaş taktiklerinin yanı sıra üstün bir lojistik anlayış da yatmaktadır. Ordu, belirli bir coğrafyada uzun süre konaklamak yerine sürekli hareket ederek yerel ikmal kaynaklarından yararlanırdı. Mühendislik birlikleri köprü inşa eder, kuşatma makineleri kurar ve yeni yollar açardı. Akhaimenid posta yolu sistemi ele geçirildikten sonra İskender bu altyapıyı iletişim ve ikmal amaçlı kullandı. Pers hazinelerinden elde edilen muazzam servet ise paralı askerlerin ücretlerini ve ordunun maliyetlerini karşıladı; bu kaynakların tükenmesi hiçbir zaman söz konusu olmadı.