İbn Fadlan

İbn Fadlan (877‑960), 10. yüzyılda yaşamış bir Arap din alimi ve seyyahıdır. Abbasi halifesi Muktedir, 921 yılında onu İdil Ön Bulgarları hükümdarı Almış Han’a gönderdiği heyette görevli yaptı. Bu görevin temel amacı, bölgedeki Müslüman bilgeleri denetlemek ve halifenin mektup ile armağanlarını takdim etmekti. İbn Fadlan, bu yolculuğunu “Rihla” (Seyahatname) ve “Kitāb ilā Malik al‑Saqāliba” (كتاب إلى ملك الصقالبة) adlı eserinde ayrıntılı olarak kaydetmiştir.

Bulgar (Bolğar) kentine vardığında, kısa bir sürede Wisu (İsu ya da günümüz Perm Krayı) bölgesini de ziyaret etti. Orada, İdil Ön Bulgarları ile yerel Fin kabilesi Komiler arasındaki ticari ilişkileri gözlemledi. Seyahatinin Bağdat’a dönüş rotası kesin olarak bilinmemektedir. Seyahatnamesinde, Volga Ön Bulgarları, Oğuzlar, Başkırtlar, Peçenekler ve Tatarlar gibi çeşitli topluluklar hakkında değerli bilgiler sundu; ayrıca, Maveraünnehir’de henüz devletleşmemiş bir yapıya sahip olan Oğuz Türkleriyle ilgili gözlemler de yer alıyor.

Bu önemli eser, 1923 yılında Başkirli Türkolog Ahmed Zeki Velidi Togan tarafından İran’ın Meşhed şehrindeki bir kütüphanede eksik bir çeviri olarak bulundu. 1975 yılında Bedir Yayınevi, “İbn Fazlan Seyahatnamesi” adıyla kitabı basmış ve 2007 yılında bir Arap televizyon kanalı bu seyahatnameyi “Saqf al‑Alam” (سقف العالم) ya da “The Roof of the World” adıyla dizi formatında izleyiciye sundu.