Rus Havacılık Devi UAC, Yeni Savaş Uçakları Tasarımında GigaChat Yapay Zekâsını Pilot Proje Olarak Kullanıyor
Rusya Birleşik Uçak Şirketi (UAC), Sberbank'ın geliştirdiği GigaChat yapay zekâ modelini yeni bir savaş uçağının erken tasarım aşamasında denemek için pilot proje başlattı; dijital mühendislik araçlarıyla tasarım sürecini hızlandırıp maliyetleri düşürmeyi hedefliyor.
Rusya Birleşik Uçak Şirketi (UAC), havacılık sektöründe tasarım sürecini kökten değiştirecek bir adım attı. Sberbank tarafından geliştirilen GigaChat yapay zekâ modelini, yeni bir savaş uçağının erken tasarım aşamasında kullanmak üzere pilot projeye dahil etti. Bu hamle, hem tasarım hızını artırmayı hem de mühendislik maliyetlerini önemli ölçüde azaltmayı amaçlıyor.
UAC, Su-57 ve Su-35 gibi ileri nesil savaş uçakları ile MC-21 yolcu uçağının üretiminde uzun yıllardır deneyimli bir oyuncu. Şirket, yeni nesil uçakların tasarımında yapay zekâ destekli yazılımları değerlendirmeye alarak, dijital mühendislik araçlarıyla daha fazla tasarım seçeneğini analiz etmeyi ve mühendislik hesaplamalarını hızlandırmayı planlıyor. Pilot projenin ilk aşamasında, GigaChat’in üretken tasarım yetenekleri sayesinde yeni bir uçağın konsept aşamasında ortaya çıkan tasarım alternatifleri daha hızlı bir şekilde değerlendirilecek.
Mayıs 2026’da UAC üst yöneticisi Vadim Badekha, Sberbank ile yürütülen pilot projede GigaChat’in üretken tasarım amacıyla kullanıldığını duyurmuştu. Projenin ilerleyen aşamalarında, yapay zekânın yapısal dayanım ve aerodinamik hesaplamalarda da kullanılmasına yönelik çalışmalar genişletilecek. UAC Genel Tasarımcısı Sergey Korotkov, 13 Ekim 2026’da yaptığı açıklamada, yapay zekânın somut mühendislik sorunlarının çözümüne katkı sağladığını ve kontrollü bir şekilde uygulandığı sürece uçak tasarımında etkili olabileceğini vurguladı.
Dijital tasarım araçları, mühendislerin farklı gövde ve bileşen konfigürasyonlarını karşılaştırmasına, geniş veri kümelerini incelemesine ve tasarım alternatiflerini değerlendirmesine olanak tanıyor. UAC’nin 16 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre, kabin ısı dengesi ve hidrolik ağlar gibi sistemlere yönelik bazı hesaplamalar, dijital tasarım yöntemleri sayesinde aylar yerine günler içinde tamamlanabiliyor. Bu, geleneksel yöntemlerle yürütülen bazı işlemlerin çok daha hızlı gerçekleşmesini sağlıyor.
UAC, yapay zekânın tek başına bütün uçak tasarımını gerçekleştirdiğini iddia etmiyor; temel yaklaşım, mühendislerin kullandığı dijital modellerin ve hesaplama araçlarının geliştirilmesiyle tasarım sürecinin verimliliğini artırmak. Şirket, daha fazla tasarım seçeneğini daha kısa sürede değerlendirmeyi ve uçakların kullanım ömrü boyunca geliştirilecek yeni versiyonların tasarım maliyetlerini düşürmeyi hedefliyor. Ancak, yapay zekâ destekli tasarımın uçak geliştirme programlarının toplam takvimini ne kadar kısaltacağına dair kapsamlı bir performans verisi henüz paylaşılmadı.
Bu dijital dönüşüm, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırının ardından Batılı teknoloji şirketlerinin ülkeden çekilmesiyle hız kazandı. Dassault Systèmes, Siemens ve Autodesk gibi firmaların yazılım hizmetlerinden ayrılması, Rus havacılık sanayisinin tasarım ve mühendislik altyapısını yeniden yapılandırmasını zorunlu kıldı. UAC, tasarım bürolarında yaklaşık 4 000 mühendislik iş istasyonunu yerli Rus yazılımlarıyla donattığını ve ürün yaşam döngüsü yönetiminde kullanılan dokuz temel yazılım modülünü değiştirdiğini açıkladı.
Yerli yazılım geliştirme çabaları, dış kaynak bağımlılığını azaltmayı amaçlasa da, uçak üretiminde ihtiyaç duyulan tüm yabancı bileşen ve teknolojilerin aynı ölçüde ikame edildiği anlamına gelmiyor. Özellikle MC-21 programında Batı menşeli bileşenlerin Rus alternatifleriyle değiştirilmesi, geliştirme ve sertifikasyon takvimini etkiledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Haziran 2026’da MC-21 programının kanatla ilgili sorunlar nedeniyle yaklaşık iki yıl geciktiğini açıklamış, Başbakan Yardımcısı Denis Manturov ise tamamen Rus bileşenleriyle üretilen versiyonun sertifikasyonunun 2027 sonunda tamamlanmasının planlandığını bildirmişti.
UAC’nin yapay zekâ destekli tasarım girişimi, Rus havacılık sanayisinin gelecekteki rekabet gücünü artırma çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Dijital mühendislik araçları ve GigaChat gibi ileri yapay zekâ modelleri, tasarım sürecinin hızını ve maliyet etkinliğini artırarak, Rusya’nın hem savunma hem de sivil havacılık programlarında bağımsızlık hedeflerine daha yakın bir konuma gelmesini sağlayabilir.
