Afanasi Nikitin, Rusça adıyla Афана́сий Ники́тин, 1475 yılında Smolensk’te vefat etmiş bir Rus tüccardır. Niccolò de’ Conti’den sonra, Türk hâkimiyetindeki Hindistan’a yolculuk yapan ve bu macerasını kaleme alan ikinci gezgindir. 1468’de başlayan yolculuğunu, “Üç Deniz Ötesine Seyahat” (Rusça: Хожение за три моря) adlı eserinde detaylarıyla anlatmıştır.
Bu seyahatname, Rus edebiyatının en eski örneklerinden biri olarak kabul edilir. 15. yüzyılda Rusya, İran, Hindistan ve Türkiye topraklarındaki Türk egemenliğini ve Türkçenin yaygın kullanımını gözler önüne serer; yazar da metninde Türkçe kelimeler ve ifadeler kullanmıştır.
