İbn Bâcce

İbn Bacce, 1095 yılında Zaragoza’da doğmuş, 1138’de Fas’da vefat etmiş ünlü Endülüslü Arap bilim insanıdır. Asıl adı Ebû Bekr Muhammed bin es‑Saig’ olup, aynı zamanda Batıda Avempace olarak anılır. Hayatıyla ilgili ayrıntılar pek bilinmemekle birlikte, yazdığı eserler sayesinde astronomi, fizik, müzik, felsefe, tıp, botanik ve şiir alanlarında geniş bir yelpazeye sahip olduğu ortaya çıkmıştır.

Akılcı ve rasyonalist bir filozof olarak İbn Bacce, Meşşailik filozof Farâbî’den derin etkilenmiş, aynı zamanda Gazzali ve Eş'ariliğin görüşlerini benimsememiştir. Bu yönüyle İslam felsefesinin Endülüs’teki Meşaiyye akımının devamını sağlamış ve kendisinden önceki Batılı ve Doğulu filozofların sistemlerine şerhler kaleme almıştır. Özellikle Aristoteles’in felsefi sistemine dair yorumları dikkat çeker.

Düşüncesinde varlıkları sayılarla nitelendirir; bu sayıları ise “buut” (boyut) sahibi olanlar ve olmayanlar olarak ikiye ayırır. Hareketleri canlıların belirli eylemleri ve mutlak hareketler olarak ayırır; mutlak hareketleri ise dairevi ve düz olarak iki kategoriye böler. Tanrı kavramını tasavvufi bir bakış açısıyla ele alırken, ilahi bilgiye akıl ile ulaşılabileceğini savunur. Onun için ilim akıl aracılığıyla elde edilir; deneysel gözlemler ise ilmin değerini taşımaz.

İbn Bacce’nin akılcı yaklaşımı, İbn Tufeyl ve İbn Rüşd gibi sonraki Endülüslü filozofları derinden etkilemiştir. Siyasi felsefede ise ütopya bir toplumu öngörür; bu ideal toplumda herkes sağlıklı bir yaşam sürer ve güçlü sevgi bağlarıyla birbirine bağlıdır. Bu çerçevede, hekimlere ve hakimlere gereksinim olmadığını öne sürer. Yazdığı başlıca eserler arasında Risâlet'ül‑Veda, Kitab İttisal'el‑Akl bi'l‑İnsan, Kitab'un‑Nefs ve Kelâm fi'l‑Gayet'el‑İnsaniyye gibi başlıklar yer alır.