Martin Scorsese
Amerikalı film yapımcısı, yönetmen ve senarist
Scorsese, 1968 yılında New York Üniversitesi'nin Steinhardt Kültür, Eğitim ve İnsani Gelişim Okulu'ndan Master of Arts derecesi aldı. Yönetmenlikteki ilk filmi Kapımı Çalan Kim? (1967), Chicago Film Festivali'ne kabul edildi. 1970'ler ve 1980'lerde Scorsese'nin filmleri, İtalyan-Amerikan kökenleri ve New York'ta geçen çocukluğu tarafından büyük ölçüde şekillendirildi. Bu yapımlar, maço tavırlı erkekleri merkezine alıyor ve suç, maçoluk, nihilizm ile Katolik suçluluk ve kefaret kavramlarını işliyordu. Yavaş çekim ve donuk karelerin yoğun kullanımı, sesli anlatım, aşırı şiddetin grafik tasviri ve küfürlü dilin serbestçe kullanımı gibi kendine özgü üslubu ise ilk kez Arka Sokaklar (1973) filminde ortaya çıktı.
Scorsese, Robert De Niro'nun sorunlu bir Vietnam gazisini canlandırdığı Taksi Şoförü (1976) filmiyle Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülünü kazandı. De Niro, Scorsese ile Arka Sokaklar (1973), New York, New York (1977), Kızgın Boğa (1980), Kahkahalar Kralı (1982), Sıkı Dostlar (1990), Korku Burnu (1991), Casino (1995), The Irishman (2019) ve Dolunay Katilleri (2023) dâhil olmak üzere on filmde daha çalıştı. Daha sonraki yıllarda Scorsese, Leonardo DiCaprio ile de birçok başarılı projeye imza attı; bunlar arasında New York Çeteleri (2002), Göklerin Hakimi (2004), Köstebek (2006), Zindan Adası (2010) ve Para Avcısı (2013) yer alır. İkili son olarak Dolunay Katilleri (2023) filminde birlikte çalıştı. Ayrıca Scorsese, Geç Saatler (1985), Paranın Rengi (1986), Günaha Son Çağrı (1988), Masumiyet Çağı (1993), Kundun (1997), Hugo (2011) ve Sükût (2016) filmlerinin de yönetmenliğini üstlendi.
Televizyon çalışmalarında Scorsese, HBO dizileri Boardwalk Empire (2010-2014) ve Vinyl (2016) ile HBO belgeseli Public Speaking (2010) ve Netflix belgesel dizisi Pretend It's a City (2021) için bölümler yönetti. Ayrıca The Last Waltz (1978), No Direction Home (2005) ve Shine a Light (2008) gibi birçok rock belgeselinin yönetmenliğini yaptı. A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies (1995) ve My Voyage to Italy (1999) belgesellerinde ise film tarihini araştırdı. Filmlerin korunması ve restorasyonunun savunucusu olan Scorsese, bu amaçla 2007'de Dünya Sinema Vakfı'nı kurdu.
Yaşamı
İlk yılları
Martin Scorsese New York'ta doğmuştur. Babası Luciano Charles Scorsese (1900-1993) ve annesi Catherine Scorsese'dir (1912-1997), İtalyan-Amerikan aileden gelmektedir. Çocukluğu astım hastalığıyla mücadele ile geçmiştir. 1960 yılında New York Üniversitesi Sinema Bölümüne girdi. 1964 yılında mezun oldu ve 1966'da New York Üniversitesinden film dalında master derecesi aldı.
Kariyeri
Amerikan yeni dalga akımının önemli temsilcilerinden biridir ve sinematografik mimarisinin yanı sıra, temel dramatik arayışları olan Hristiyanlık, suç, adalet ve şiddet unsurlarını işleyen hikâye ve karakterleri ile başarılı olmuştur. Goodfellas ve Casino filmlerinde kullandığı, ortadan ya da sondan başlayarak anlatma tarzıyla bütünleşmiştir.
Geçmişte birçok filmde Robert De Niro, Joe Pesci ve Harvey Keitel ile çalışan yönetmen, son dönemdeki Gangs of New York, The Aviator, The Departed, Shutter Island, The Wolf Of Wall Street filmlerinde Leonardo DiCaprio ile çalışmıştır.
1970'lerde sinemanın en önemli isimleri olan Brian De Palma, Francis Ford Coppola, George Lucas, and Steven Spielberg gibi yönetmenler ile arkadaş oldu. Robert De Niro'yu Scorsese ile tanıştıran kişi ise Brian De Palma'dır.
Ayrıca Michael Jackson'ın Bad klibini yöneterek büyük sükse yapmıştır.
Filmleri
Yönetmen olarak
Robert De Niro'nun oynadığı Scorsese Filmleri
- 1973: Mean Streets (Johnny Boy)
- 1976: Taxi Driver (Travis Bickle)
- 1977: New York, New York (Jimmy Doyle)
- 1980: Raging Bull (Jake La Motta)
- 1983: The King of Comedy (Rupert Pupkin)
- 1990: Goodfellas (James 'Jimmy' Conway)
- 1991: Cape Fear (Max Cady)
- 1995: Casino (Sam 'Ace' Rothstein)
- 2019: The Irishman (Frank 'The Irishman' Sheeran)
- 2023: Killers of the Flower Moon (William Hale)
Ayrıca 1993 yapımı Mad Dog and Glory adlı filminde yapımcılığını üstlenmiştir.
Ödülleri
- 1976: Cannes Film Festivali, Altın Palmiye, Taxi Driver
- 1976: Los Angeles Film Critics Association Yeni Jenerasyon Ödülü
- 1976: National Society of Film Critics, En iyi yönetmen, Taxi Driver
- 1980: National Society of Film Critics, En iyi yönetmen, Raging Bull
- 1985: Bağımsız Ruh Ödülleri, En İyi Yönetmen, Geç Saatler (After Hours)
- 1986: Cannes Film Festivali, En İyi Yönetmen, Geç Saatler (After Hours)
- 1990: Venice Film Festivali, En iyi yönetmen, GoodFellas
- 1990: Los Angeles Film Critics Association, En iyi yönetmen, GoodFellas
- 1990: New York Film Critics Circle, En iyi yönetmen GoodFellas
- 1990: National Society of Film Critics, En iyi yönetmen, GoodFellas
- 1990: BAFTA, En İyi Yönetmen, GoodFellas
- 1990: BAFTA, En İyi Uyarlama Senaryo, GoodFellas
- 1993: National Board of Review, En iyi yönetmen, Masumiyet Çağı
- 1993: Independent Feature Project Gotham Award, Hayat Boyu Başarı Ödülü
- 1993: BAFTA Britannia
- 1995: American Society of Cinematographers Yönetim Kurulu Ödülü
- 1995: Venedik Film Festivali Golden Lion Award, Yaşamboyu Başarı Ödülü
- 1995: ShowEast Cecil B. DeMille Award, Yaşamboyu Başarı Ödülü
- 1996: Artists Rights Foundation: John Huston Award for Artists Rights
- 1997: American Film Institute, Yaşamboyu Başarı Ödülü
- 2003: Altın Küre Ödülleri, En İyi Yönetmen, Gangs of New York
- 2007: Oscar, En İyi Yönetmen, The Departed
- 2009: Altın Küre Ödülleri, Altın Küre Cecil B. DeMille Ödülü
Birlikte çalıştığı oyuncular