Pelé
Brezilyalı futbolcu (1940–2022)
Edson Arantes do Nascimento, 23 Ekim 1940 doğumlu ve 29 Aralık 2022’de vefat eden futbolcu, dünya çapında “Pelé” adıyla tanınır. Forvet olarak sahaya çıkan Brezilyalı yıldız, 1956’dan 1977’ye kadar toplam 1 363 maça çıkarak 1 279 gol kaydetmiş ve bu sayı Guinness Rekorlar Kitabı’na girmiştir. Tüm zamanların en iyileri arasında gösterilen Pelé, Franz Beckenbauer, Alfredo Di Stéfano ve Karl‑Heinz Rummenigge gibi efsanelerin yanında FIFA tarafından da “en iyi” olarak nitelendirilmiştir; 2000 yılında Diego Maradona ile birlikte FIFA Yüzyılın Oyuncusu ödülünü almıştır.
Futbolculuk serüveni çok erken yaşlarda başladı; 15 yaşında Santos, 16’da ise Brezilya milli takımı formasını giydi. 17 yaşındayken 1958 Dünya Kupası finalinde attığı gol, onu bir Dünya Kupası finalinde gol atan en genç oyuncu yaptı. Brezilya, 1962’de de şampiyonluğa ulaştı ancak Pelé, grup aşamasında sakatlandığı için turnuvanın geri kalanını kaçırdı. 1970’da ise dört gol ve yedi asistle üçüncü Dünya Kupası zaferinde kilit rol oynadı ve böylece üç kez Dünya Kupası kazanan tek futbolcu unvanını elde etti. Milli takımda 92 maçta 77 gol atan Pelé, Neymar’dan sonra Brezilya tarihinin en çok gol atan ikinci oyuncusudur.
Kulüp kariyerinin büyük kısmını Santos’taki yıllar oluşturur; burada 25 kupa kazanarak kulübün tarihine damga vurdu. 1962’de Santos’a ilk Libertadores zaferini getiren Pelé, bir yıl sonra da tekrar şampiyonluğa ulaşmasını sağladı. Aynı dönemlerde iki Kıtalararası Kupa finalinde (1962, 1963) Benfica ve Milan’a karşı toplam dokuz gol attı ve her iki finali de kazandı. Kariyerinin son iki sezonunu New York Cosmos’da geçirdi, forma numarası 10 ile sahaya çıktı ve ardından futbolu bıraktı.
Emeklilik yıllarında da sporu ve toplumsal sorumluluğu birleştiren Pelé, 1999’da Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından “yüzyılın atleti” seçildi ve Time dergisi tarafından 20. yüzyılın en önemli 100 kişisi arasına alındı. UNICEF adına çalıştı, yoksullukla mücadele ve eğitime erişim için kendi vakfını kurdu ve 1995‑1998 yılları arasında Brezilya Spor Bakanı olarak görev yaptı.