Brown'da yapay zekâ kopyası şüphesi: Finalde notlar yarıya indi

Brown Üniversitesi ekonomi profesörü Roberto Serrano, 2026 bahar döneminde verdiği ileri düzey bir derste öğrencilerin büyük bölümünün evde çözülen ara sınavda yapay zekâ kullanarak kopya çektiğini öne sürdü. Haziran 2026'nın sonunda kamuoyuna yansıyan iddianın en güçlü dayanağı, aynı sınıfın gözetimli ortamda girdiği final sınavında not ortalamasının yarının altına inmesi oldu.

Olay, ABD'nin en seçkin üniversitelerinden birinde yaşandığı için dikkat çekti; ama asıl tartışma kopyanın boyutundan çok kurumun buna nasıl yanıt vereceği üzerine yoğunlaştı. Serrano, üniversitenin yavaş davrandığını açıkça eleştirdi. Brown ise her öğrenci için ayrı dosya ve kanıt istedi.

Ara sınavda 96, finalde 48

Söz konusu ders, Serrano'nun yaklaşık yirmi yıldır verdiği ECON 1170 kodlu "Refah Ekonomisi ve Sosyal Seçim Teorisi". Matematik ağırlıklı bu ileri lisans dersi normalde en fazla 30 öğrenci alıyordu. 2026 baharında kayıtlı öğrenci sayısı 86'ya çıktı. Serrano bu artışı, sınavların evde yapılacağının önceden duyurulmasına bağlıyor.

5 Mart'ta evde çözülen ara sınavın ortalaması 100 üzerinden 96 oldu, 40 öğrenci tam puan aldı. Dersin geçmiş yıllardaki ara sınav ortalamaları 65 ile 80 arasında kalıyordu. Serrano bunun üzerine final sınavını sınıfta, gözetim altında yapacağını duyurdu. Duyurunun ardından 18 öğrenci dersi bıraktı, 9 öğrenci de finale gelmedi. Finale girmeyen bu 27 kişinin 22'si ara sınavda tam puan almıştı.

Mayıs ayındaki finale giren 59 öğrencinin ortalaması 48,6'da kaldı. Bu, dersin tarihindeki en düşük ortalama; önceki en düşük değer 65'in üzerindeydi. 19 öğrenci dersten kaldı. Serrano en az 50 öğrencinin ara sınavda yapay zekâ kullandığını tahmin ediyor. Profesöre göre ipucu cevapların biçimindeydi: ChatGPT ve öğrencilerin birçoğu bir soruda doğru sonuca ulaşan ama "çok yapay" bir çelişki yoluyla ispat kurmuştu.

Arka plan: sınavlar neden eve taşındı?

Serrano'nun evde sınav kararı, kampüsü sarsan bir olaya dayanıyor. 13 Aralık 2025'te Brown'da bir saldırgan iki öğrenciyi öldürdü, dokuz öğrenciyi yaraladı. Hayatını kaybedenlerden Ella Cook, Serrano'nun danışmanlık yaptığı bir öğrenciydi; yaralılar arasında da onun iki öğrencisi vardı. Öğrencilerin sınıfa girmekten kaygı duyduğunu söylemesi üzerine Serrano, ilk kez evde ara sınav vermeye karar verdi.

Profesör, iyi niyetle verdiği bu kolaylığın kötüye kullanıldığı görüşünde. Serrano, "En parlak genç zihinlerimizin önemli bir kısmının kopyayı kabul edilebilir bulduğu bir toplumu kaldıramayız" dedi ve ekledi: "Aptallaşmayı seçemeyiz."

Üniversite ne yaptı?

Serrano bulgularını 16 Mayıs'ta üniversitenin Akademik Kurallar Daimî Komitesi'ne bildirdi. Komite, yöntemin olayın boyutundan bağımsız olarak aynı kaldığını belirterek her şüpheli öğrenci için sınav kâğıdıyla birlikte ayrı şikâyet istedi. Üniversite sözcüsü Brian Clark, iddiaları ciddiye aldıklarını ama Serrano'nun bu yolda ilerlemek için gerekli ayrıntıları komiteye henüz iletmediğini açıkladı.

Serrano ise kamuoyuna açılmasaydı hiçbir şey yapılmayacağını savundu ve üniversitenin tepkisini yetersiz buldu. Profesör istenen bilgileri 8 Temmuz'da komiteye verdi, ardından soruşturma başladı. Aynı dönemde Brown'un üretken yapay zekâ ile öğretim konusundaki komitesi cezayı ön plana çıkarmayan bir yaklaşım önerdi, üniversite de yapay zekâdan sorumlu bir rektör yardımcısı atadı. Rektörlüğün raporu, lisans öğrencilerinin çoğunun üretken yapay zekâyı her hafta ya da her gün kullandığını ortaya koymuştu.

Türkiye'de durum

Türkiye'de Yükseköğretim Kurulu, 7 Mayıs 2024'te "Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber"i yayımladı. Rehber; etik boyut, etik değerler ve ilkeler, riskler ve sorunlar ile tavsiyeler başlıklarından oluşuyor. Şeffaflık, dürüstlük, gizlilik ve hesap verebilirlik temel ilkeler arasında sayılıyor. YÖK Başkanı Erol Özvar o gün yaptığı açıklamada, bu alandaki kararlarda bilim, teknoloji ve etiğin belli bir dengeye oturtulması gerektiğini söyledi.

Ancak rehberin odağı bilimsel araştırma ve yayın faaliyetleri; sınıf içi ölçme ve değerlendirmeye dair ayrıntılı kural koymuyor. Belge, üniversitelerin metni kendi ihtiyaçlarına göre güncelleyebileceğini öngörüyor. Bu yüzden ev ödevi, proje ve evde sınav gibi yapay zekâya açık değerlendirme biçimlerinde nasıl davranılacağı büyük ölçüde üniversitelerin ve öğretim üyelerinin kararına kalıyor.

Neden önemli

Brown olayı, yapay zekâ çağında tartışmanın odağını "öğrenciler kopya çekiyor mu" sorusundan "hangi ölçme biçimi hâlâ güvenilir" sorusuna kaydırıyor. Serrano'nun karşılaştırması basit ama etkili: aynı öğrenciler, aynı ders ve aynı konu; değişen tek şey sınavın yapıldığı yer. Notlar arasındaki makas, evde yapılan değerlendirmelerin artık neyi ölçtüğünü sorgulatıyor. Bireysel dosyalarla ilerleyen soruşturmanın sonucu ise üniversitelerin toplu şüphe durumlarında hangi kanıtı yeterli sayacağı konusunda örnek oluşturacak.