Aydın

Aydın, Ege Bölgesi'nde konumlanan ve ilin merkezi olan bir şehirdir. Şehrin deniz seviyesinden ortalama yükselişi 54 metredir; turizm ve tarım alanında Türkiye'nin en gelişmiş illeri arasında yer alır.

Şehrin tarihî kökeni Tralleis ve Güzelhisar isimlerine dayanır; 14. yüzyılda Aydınoğulları beyliği döneminde günümüz adı Aydın hâlini almıştır. Antik çağda Afrodisias, Milet, Didyma, Nysa, Priene ve Magnesia gibi önemli şehirler bu topraklarda bulunurken, MÖ 2500'de Hititler ve MÖ 8. yüzyılda Lidyalılar döneminde bölge büyük bir gelişme göstermiştir. Selçuklu hakimiyeti, Türk kültür mirasının şehirde yerleşmesini sağlamış, ardından Aydınoğulları döneminde “Aydın Güzelhisarı” adıyla anılmıştır. 1811'de İzmir, Saruhan, Menteşe, Antalya ve Isparta sancaklarını kapsayan bir eyaletin merkezi olmuş, 1923'te ise müstakil bir vilayet olarak yeniden yapılandırılmıştır.

Cumhuriyet dönemi kapsamında, 1987'de 3392 sayılı kanunla Buharkent ve İncirliova, 1990'da 3644 sayılı kanunla Karpuzlu, Köşk ve Yenihisar ilçeleri kurulmuş, Yenihisar’ın adı 1997'de 4235 sayılı kanunla Didim olarak değiştirilmiştir. 2012'de 6360 sayılı kanunla merkez ilçe kaldırılarak Efeler adı verilen yeni bir ilçe oluşturulmuş ve aynı kanunla büyükşehir belediyesi kurulmuştur; 2014 yerel seçimlerinin ardından büyükşehir hizmetlerine başlanmıştır.

Ekonomik açıdan Aydın, tarım, hayvancılık ve turizme dayanmaktadır. 2018 verilerine göre gayri safi yurt içi hasıla 35,2 milyar TL ile ülkenin 21. büyük ili konumundadır; kişi başına düşen gelir 32 362 TL ile 40. sırada yer alır. Tarımda zeytin, incir, kestane ve kereviz üretiminde birinci, pamuk ve çilekte ikinci, taze börülce ve sofralık zeytin üretiminde ise üçüncü sıradadır. Sanayide gıda, tekstil, makine, otomotiv yan sanayi ve beyaz eşya öne çıkar. Turizm, 680 konaklama tesisi ve 78 000 yatak kapasitesiyle ikinci büyük gelir kaynağıdır; 2011'de 5,5 milyon turist ağırlamış, Kuşadası, Didim ve Dilek Yarımadası Milli Parkı başlıca çekim merkezleridir. Şehirde yaklaşık 15 müze bulunur; bunların arasında Adnan Menderes Müzesi de yer alır.