Enlem

Enlem, bir noktanın ekvator çizgisine göre kuzey ya da güney yönünde ölçülen açısal uzaklığıdır ve derece, dakika ve saniye biçiminde ifade edilir. Aynı enleme sahip tüm noktalar bir araya geldiğinde, hayali bir daire oluştururlar; bu dairelere paralel denir. Dünya üzerindeki paraleller, ekvatorun iki yanına 90° kadar uzanarak toplam 180 tanedir; ekvator 0° paralel, kuzey kutup noktası 90° kuzey paralel ve güney kutup noktası ise 90° güney paraleldir. Ayrıca 66° kuzey ve 66° güney enlemlerde sırasıyla Kuzey ve Güney Kutup Daireleri bulunur.

Paraleller arasındaki mesafe sabittir; her bir enlem derecesi yaklaşık 111 km’ye tekabül eder ve bu değer tüm paraleller için aynıdır. Bir paralelden diğerine olan uzaklığı bulmak için, iki noktanın enlem farkı alınır, aynı yarımkürede ise büyük enlem değerinden küçüğü çıkarılır, farklı yarımkürelerde ise iki enlem değeri toplanır ve sonuç 111 ile çarpılır.

Enlem, iklim koşullarını, güneş ışınlarının düşme açısını, sıcaklık dağılımını, denizlerin tuzluluk oranını ve gece‑gündüz süresini etkiler. Kutup bölgelerine yaklaştıkça güneş ışınları daha düşük bir açıyla gelir, ışığın atmosferdeki yolu uzar ve sıcaklık düşer; aynı zamanda denizlerin sıcaklığı ve tuzluluğu da azalır. Bu değişimler, bitki örtüsü ve hayvan dağılımı gibi doğal yaşamı da belirgin sıralar halinde etkiler.

Aynı enlem üzerindeki yerler, ekvatora ve kutuplara eşit uzaklıkta olduklarından benzer güneş ışınımı açısına sahiptir ve gece‑gündüz süresi neredeyse aynıdır. Dünya’nın dönüş hızı da bu paralellerde aynı kalır; dolayısıyla iki nokta aynı iklim kuşağında yer alsa da, yerel koşullar nedeniyle tam olarak aynı iklim özelliklerini göstermeyebilir.