Güneş balabanı

Ardea helias

Güneş balabanı, adını aldığı balabanlara benzeyen, Amerika’nın tropikal bölgelerine özgü bir kuştur. Bu ilginç yaratık, Eurypyga cinsinin ve Eurypygidae familyasının tek temsilcisidir; yani başka hiçbir yakın akrabası yoktur. Orta ve Güney Amerika’nın nemli ormanlarında yaşayan bu kuşun, üç ayrı coğrafi alt türü bulunur. İlginç bir ayrıntı olarak, Yeni Kaledonya’da yaşayan kagu adlı kuşla hem fiziksel hem de genetik açıdan benzerlikleri, onların milyonlarca yıl önce Gondvana süperkıtasında ayrılmış ortak bir soyun ürünü olduğunu düşündürüyor. Hatta bu benzerlik o kadar yakın ki, ikisi de Eurypygiformes takımında yer alıyor.

Taksonomi dünyası uzun süredir güneş balabanını Turnamsılar takımına yerleştirmeyi denemişse de bu geçici bir sınıflandırma olarak görülmüş. Aslında bu kuş, özellikle kanatlarını sergilediği nümayişler ve fiziki özellikleriyle, Turnamsılar’dan çok farklı. Moleküler araştırmalar da kagu ile yakın akrabalık ilişkisini ortaya koyuyor. Öyle ki, ikisi birlikte Gondvana’nın küçük bir soy hattını temsil ediyor olabilir. Bu ikilinin yanı sıra soyu tükenmiş Aptornithidae ve Mesitornithidae familyaları da muhtemelen bu soy hattına katılmış durumda; ancak gerçek Turnamsılar ile olan bağlantıları henüz tam olarak aydınlatılamadı.

Güneş balabanının geçmişte iki ayrı tür olarak sınıflandırıldığı dönemler oldu. Ancak bugün, tüy desenlerindeki ve boyutundaki farklılıklar temelinde üç alt türü olduğu kabul ediliyor. Bu alt türler birbirlerinden coğrafi olarak ayrılmış durumda; yani allopatriktirler. Amazon Nehri havzasında yaşayan E. h. helias, Kuzey Amerika’nın tropik ormanlarında görülen E. h. major ve And Dağları’nın doğu yamaçlarında yaşayan E. h. meridionalis… Her biri, bulunduğu ekosisteme özel uyum sağlamış durumda.