Mehmet Ali Birand, 9 Aralık 1941 tarihinde İstanbul’da doğdu. Anne tarafından Elazığ’ın Palu ilçesine, baba tarafından ise Karadeniz Ereğli’ye dayanan bir ailede yetişti. İki yaşındayken babasını kaybeden Birand, üç yaşında sol bacağında yaşanan talihsiz bir kaza nedeniyle beş ameliyat geçirdi. Erenköy Zihnipaşa İlkokulu’nu bitirdikten sonra Galatasaray Lisesi’nde eğitimine devam etti. Lise yıllarında Dışişleri Bakanlığı’nda görev yapan dayısının desteğiyle okul hayatını sürdürdü. Üniversiteye İstanbul Üniversitesi Filoloji Fakültesi Fransızca bölümüyle başladı ancak maddi zorluklar nedeniyle eğitimini tamamlayamadı.
1964 yılında gazetecilik kariyerine Milliyet gazetesinde başladı. O dönem gazetenin yayın yönetmenliğini yapan Abdi İpekçi’nin aracılığıyla bu yolculuğa adım attı. Birand, 1971 yılında gazetenin kurucusu Ali Naci Karacan’ın üvey kızı Cemre Güngören ile evlendi ve çift, Brüksel’e yerleşti. Burada yirmi yıl yaşayan Birand, aynı zamanda Belçika vatandaşlığına da sahip oldu. 1977 yılında oğlu Umur Ali dünyaya geldi. Ana dili Türkçenin yanı sıra Fransızca ve İngilizceyi de akıcı bir şekilde konuşabilen Birand, çok yönlü bir entelektüel kimliğe sahipti.
1985 yılında TRT 1’de yayınlanan 32. Gün programıyla televizyon dünyasında kendine sağlam bir yer edindi. Programı, Avrupa televizyonlarında gördüğü haber formatlarından esinlenerek hazırladı ve uluslararası ilişkileri merkeze alan bir yayın anlayışı benimsedi. Programda sıklıkla yabancı devlet adamlarını ve siyasetçileri konuk ederek, farklı bakış açılarını izleyicilerle buluşturdu. Bu dönemde gazetecilik dünyasının birçok önemli ismiyle çalıştı; Can Dündar, Mithat Bereket, Ali Kırca ve Çiğdem Anad gibi isimler onunla birlikte ekibin bir parçası oldu.
1991 yılında Türkiye’ye geri dönen Birand, Sabah gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. Ancak 28 Şubat sürecinin ardından yaşanan Andıç skandalıyla birlikte gazeteden ayrılmak zorunda kaldı. Show TV’ye geçen 32. Gün programı da bu dönemde sona erdi. 1997 yılında CNN Türk’e katılan Birand, daha sonra 2005-2009 yılları arasında Kanal D Ana Haber Bülteni’ni sundu. Ocak 2009’da hem CNN Türk hem de Kanal D’nin genel yayın yönetmenliği görevini üstlendi. 17 Ocak 2013 tarihinde pankreas kanseri nedeniyle hayata veda eden Birand, geride hem gazeteciliğin hem de televizyonculuğun önde gelen isimlerinden biri olarak anılmaktadır.
