Mehmet Esen

Mehmet Esen, 13 Ekim 1958 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. Küçük yaşlardan itibaren sahne sanatlarına karşı duyduğu ilgi, altı yaşında Münir Özkul’un bir oyununu izleyip ardından Cihangir İlkokulu'nda tek kişilik bir gösteri sahnelemesiyle başladı. Bu erken deneyim onu tiyatroya yönlendiren ilk adım oldu. Ankara Atatürk Lisesi yıllarında da tiyatroya olan ilgisini sürdürdü; Ankara Deneme Sahnesi'nde aldığı eğitimin ardından aynı toplulukta oyuncu olarak yer almaya başladı. Burada kurs arkadaşı Altan Erkekli ile birlikte Bozkır Dirliği adlı oyunda rol aldı. Sanat yolculuğunda önemli bir dönüm noktasıysa Erkan Yücel ile tanışmasıydı. Yücel’in yönlendirmesiyle Devrimci Ankara Sanat Tiyatrosu’na (DAST) katıldı, ancak bu dönemde siyasi baskılara maruz kaldı ve hatta kısa bir süre gözaltında tutuldu. DAST’taki deneyimin ardından kurdukları grup, Haldun Taner’in desteğiyle İstanbul’a taşındı.

Sanatçı, meddahlıkla ilk kez Münir Özkul’un çırağı olarak tanıştı. Özkul’un yönettiği Düş ve Gerçek ve Kaşif-i Eyvah Nadir Efendi gibi meddah oyunlarında yer aldı. 12 Eylül darbesi döneminde tutuklandı ve sağlık sorunları nedeniyle kalp ameliyatı geçirmek zorunda kaldı. Bu zorlu süreçte Genco Erkal’la tanıştı ve Dostlar Tiyatrosu’nda çalışmaya başladı. Sanatçının yaşamında bir başka önemli kayıp da Erkan Yücel’in vefatıydı; bu olaydan derinden etkilenen Esen, dört yıl süreyle sahne almadı. Yücel’in anısına Düş ve Gerçeki yeniden canlandırarak sanat yaşamına döndü. Dönemin İzmir valisi Nevzat Ayaz’ın yardımıyla pasaport yasağını delerek Almanya’ya gitti ve Tiyatrom topluluğuna katıldı. Berlin’de hem oyuncu hem yönetmen olarak birçok projede yer aldı, ayrıca Kerim Afşar’ın Suçlular ve Suçsuzlar oyunundaki rolüyle büyük bir başarı elde etti.

1994 yılında Leman Kültür’de Tuncel Kurtiz’in de katkısıyla yaptığı doğaçlama meddah gösterisi, hem kendisi hem de izleyenleri için yeni bir akımın başlangıcı oldu. Bu dönemde ortaya çıkan spontane tarzı, daha sonraki yıllarda Cem Yılmaz ve Ata Demirer gibi isimlere de ilham verdi. 1997’de Almanya’ya geri dönerek Berlin’de tiyatro çalışmalarına devam etti. 2000 yılında Türkiye’ye döndüğündeyse yaşadıklarını anlatan Aşk Hayattan Büyük adlı bir roman kaleme aldı. Sanat yaşamının çeşitli dönemlerinde hem tiyatroda hem de sinemada önemli roller üstlendi; 2011 yılında DOT Tiyatrosu’nun Festen adlı oyununda sahne aldı.

2021 yılında kendi yazıp yönettiği Yapayalnız adlı filmiyle hem senaristlik hem yönetmenlik hem de oyunculuk deneyimini bir araya getirdi. En son olarak Ekin Onat’ın yönetmenliğini yaptığı Kayıp adlı kısa filmdeki performansıyla Montreal Film Festivali’nden “en iyi erkek oyuncu” ödülünü kazandı. Meddahlık ve kavuğun aktarımı konusunda da önemli görüşler ortaya koyan Esen’e göre, usta meddah İsmail Dümbüllü’nün kavuğu aslında orijinal değildi; kendisi de Erkan Yücel’in vasiyetiyle bu geleneği devam ettirdiğini ifade ediyor.