Svastika
Avrasya'daki antik dinlerde ve 20. yüzyılda Nazi Partisi ve rejimince kullanılmış sembol
Svastika, kökenleri tarih öncesi dönemlere uzanan, derin ve çok katmanlı bir semboldür. Genellikle gamalı haç olarak adlandırılan bu motif, sağa bakan (卐) ve sola bakan (卍) olmak üzere iki temel biçimde karşımıza çıkar. Sola bakan versiyonuna "sauvastika" da denir. Bu sembol, Avrasya’nın farklı kültürlerinde yüzyıllar boyunca kutsallık, uğur ve ruhsal anlamlar taşımış, Hinduizm, Budizm ve Jainizm gibi Hint dinlerinde önemli bir yer edinmiştir.
Batı dünyasında ise svastikanın kaderi, 1920’li yıllardan itibaren Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi tarafından sembol olarak kullanılmasıyla kökten değişti. Bu dönemden sonra Batı toplumlarında, svastika aşırı sağ ideolojilerle ve Nasyonal Sosyalizmle özdeşleştirilmeye başladı. Oysa Hindistan, Nepal, Moğolistan, Çin ve Japonya gibi ülkelerde hala şans ve hayır sembolü olarak kabul edilir, hatta Hindu nikah törenlerinde sıkça kullanılır.
Svastikanın isminin kökeni ise oldukça ilginçtir. Yunanca’daki gama (Γ) harfi ve haç şekli (✚) birleşerek "gamalı haç" adını oluşturmuştur. Sanskritçe’deyse "su" (iyi) ve "asti" (olmak) kelimelerinin birleşimiyle "iyi olmak, mutlu ve sağlıklı olmak" anlamına gelen bir terim olarak ortaya çıkmıştır. Bu sembolün geometrik yapısıysa oldukça esnektir; hayali bir kareye oturan svastika, daire veya başka geometrik şekillere dönüştürülebilir. Düzensiz bir yirmi kenarlı çokgen olarak da tanımlanabilen bu motif, farklı varyasyonlarla zenginleştirilebilir ve yeni biçimler elde edilebilir.
Tarih boyunca svastika, sayısız medeniyet ve kültürde karşımıza çıkar. Örneğin, Hong Kong Sanat Müzesi’nde sergilenen, MÖ 2200-2000 yıllarına ait Majiyao kültürüne ait bir toprak kapta svastika motifleri bulunur. Hindistan’da farklı din ve kültürler tarafından yaygın olarak kullanılan bu sembol, Orta ve Güney Amerika medeniyetlerinde, özellikle Mayalar ve Navarrolarda da görülür. Mezopotamya’daki bazı sikkelerde ve erken dönem Hristiyanlıkta, hatta Bizans İmparatorluğu'nda da svastika kullanılmıştır. Dört koluysa dört kozmik gücü (ateş, su, hava, toprak) simgeler ve bazı kaynaklara göre, antik çağlarda bu sembol aracılığıyla büyü yapıldığına inanılır.