Gayrinizami harp, büyük ve düzenli ordular yerine, küçük, esnek ve görev odaklı birliklerle düşmanı yıpratmayı, moralini sarsmayı ve kayıplarını artırmayı amaçlayan bir savaş yöntemidir. Askeri literatürde bazen “Düşük Yoğunluklu Çatışma” ya da psikolojik ve istikrar harekâtlarının bir parçası olarak “özel harp” şeklinde anılır.
Bu tür bir çatışma genellikle hazırlık, ilk temas, hedefe sızma, örgütlenme, ana görev ve geri çekilme olmak üzere yedi aşamadan oluşur; ancak koşullara bağlı olarak bazı adımlar aynı anda gerçekleşebilir ya da atlanabilir.
Geçmişte sadece gerilla grupları tarafından kullanılan bu taktik, günümüzde birçok ulusal ordunun da stratejik planlarına dahil edilmiştir. Özellikle Vietnam Savaşı'ndan sonra Amerika Birleşik Devletleri, yeni bir savaş doktrini geliştirmiş ve bu yaklaşımı “özel harp” adıyla resmi bir uygulamaya dönüştürmüştür.
ABD Savunma Bakanlığı mensubu Robert McNamara, büyük çaplı birlik ve ağır silahlar yerine, gerilla ve anti‑gerilla taktiklerine hâkim, iyi donanımlı küçük birimlerin daha etkili olacağını vurgulamıştır.
2001 yılında El Kaide ve Taliban’a karşı başlatılan Afganistan operasyonunda, ABD’nin gayrinizami harp koşullarına tam olarak uyamaması, yerel halkın ABD’ye karşı tutumunu olumsuz etkiledi. Bu durum, küçük ölçekli, yerel dinamiklere duyarlı bir stratejinin önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
Tarihi bakıldığında, bu savaş biçimi eski topluluklarda zayıfların güçlüye karşı kullandığı bir yöntem olarak ortaya çıkmış, ancak 20. ve 21. yüzyıllarda hem güçlü devletler hem de daha az güçlü aktörler tarafından aynı şekilde uygulanmaya başlanmıştır. Zaman içinde biçimini ve uygulama alanlarını değiştiren gayrinizami harp, günümüzde hâlâ modern askeri doktrinlerin içinde yerini korumaktadır.
