Bir yudum salep, kar altında içilen sıcak bir tesellidir. Üzerine tarçın serpilen bu koyu içecek, adını yapıldığı orkide türünün yumrusundan alır.
Salep nedir?
Salep, bazı yabani orkide türlerinin yer altındaki yumrularının kurutulup toz haline getirilmesiyle elde edilen bir maddedir. Bu toz sütle kaynatıldığında kıvam verir; içeceğe adını veren de budur.
Kelime, Arapça hasyu's-sa'leb (tilki hayası) tamlamasından gelir — orkide yumrusunun biçimine benzetilerek verilmiş bir addır.
Neden pahalı ve korumalı?
Bir kilo salep tozu için binlerce orkide yumrusu gerekir ve bu bitkiler yalnız doğada yetişir; kültür tarımı çok zordur. Aşırı toplama yüzünden birçok tür tehlike altına girmiştir.
Bu nedenle Türkiye'den salep ihracatı yasaktır. Piyasada satılan hazır karışımların çoğu gerçek salep içermez; nişasta, süt tozu ve aroma karışımıdır. Gerçek salep, kokusundan ve verdiği ipeksi kıvamdan anlaşılır.
Nasıl hazırlanır?
- Bir bardak süte yaklaşık bir tatlı kaşığı salep tozu ekle.
- Soğuk sütle karıştır, topaklanmasın diye sürekli çırp.
- Kısık ateşte, karıştırmayı bırakmadan kaynama noktasına getir.
- Kıvam alınca ocaktan al, bardaklara paylaştır.
- Üzerine tarçın serp.
Kaynatırken karıştırmayı bırakmak dipte tutmaya ve topaklanmaya yol açar — salebin tek zor tarafı budur.
Boğaza iyi gelir mi?
Salebin öksürük ve boğaz ağrısına iyi geldiği yönündeki geleneksel inanç, içeceğin sıcaklığı ve yoğun kıvamının boğazı kaplamasıyla ilgilidir; rahatlatıcı etkisi buradan gelir. Tıbbi bir tedavi değildir, ama kış günü rahatlatır.
Dondurmadaki salep
Maraş dondurmasının çekilebilir, geç eriyen yapısı da salep sayesindedir. Keçi sütü ve salep birleşimi, dondurmaya o bilinen esnekliği verir.
Diğer kış içecekleri için bozaya, tatlı tarifleri için Tarifler bölümüne bakabilirsin.