Bir Yudum Boza — Neden Kışın İçilir?

Bir yudum boza, kışın tadıdır. Sokakta "bozaaa" diye uzatılan sesle birlikte hatırlanan bu koyu içecek, darının fermente edilmesiyle yapılır ve tarihi Orta Asya'ya uzanır.

Boza nedir?

Boza, darı (ya da bulgur, mısır, buğday) unundan yapılan, hafif ekşi-tatlı, yoğun kıvamlı fermente bir içecektir. Kaynatılan tahıl lapası şekerle tatlandırılır, mayalanmaya bırakılır ve birkaç gün içinde kendine has kokusunu ve kıvamını kazanır.

Fermantasyon sonucu içinde çok düşük oranda (genellikle %1'in altında) doğal alkol oluşur; bu yüzden tarih boyunca hakkında tartışmalar yaşanmıştır.

Tarihi

Bozanın kökeni Orta Asya'ya, tahıl fermantasyonunun bilindiği çok eski dönemlere dayanır. Selçuklu ve Osmanlı şehirlerinde bozacılar esnaf loncaları içinde yer almış, kış aylarının başlıca içeceği olmuştur.

İstanbul'da bozacılık, 19. yüzyıldan bu yana babadan oğula geçen bir zanaat olarak sürmektedir. Bugün de kış aylarında bozacılar açılır, yazın kapanır — çünkü boza sıcakta hızla bozulur.

Nasıl içilir?

Boza üzerine tarçın serpilerek ve yanında leblebi ile ikram edilir. Tarçın kokuyu dengeler, leblebinin kuruluğu ise bozanın yoğun kıvamını kırar. Bu üçlü tesadüf değil, oturmuş bir eşleşmedir.

Kaşıkla değil, bardağın kenarından yudumlanarak içilir; kıvamı yoğun olduğu için yavaş gider.

Neden kışın?

Boza canlı bir üründür; fermantasyon devam eder. Sıcakta bu süreç hızlanır, ekşir ve içilemez hale gelir. Soğuk hava hem saklamayı kolaylaştırır hem de yoğun ve kalorili içeceği daha uygun kılar. Bozanın mevsimsel olması bu iki nedenden gelir.

Besin değeri

Tahıl kaynaklı olduğu için karbonhidrat bakımından zengindir, B vitamini içerir ve fermente ürün olması sebebiyle sindirimi kolaydır. Geleneksel olarak süt veren annelere ve çocuklara tavsiye edilmesinin sebebi kalori ve besin yoğunluğudur.

Kış içeceklerinin diğer örneklerine (salep) ve Tarifler bölümüne göz atabilirsin.

İlgili konular

Bir Yudum Ayran — Nasıl Yapılır, Neden Tuzludur? Ayran nasıl yapılır, yoğurt-su oranı ne olmalı? Yayık ayranı farkı, tuzun işlevi ve kebabın yanında neden ayran içildiği. Bir Yudum Kahve — Türk Kahvesi Nasıl Pişirilir? Türk kahvesi nasıl pişirilir, köpüğü neden kaçar? Sade-orta-şekerli ayrımı, yanında su ikramının sebebi ve kahve falı geleneği. Bir Yudum Salep — Gerçek Salep Nedir? Salep orkide yumrusundan yapılır ve ihracatı yasaktır. Hazır karışımlardan farkı, evde nasıl hazırlandığı ve Maraş dondurmasındaki rolü. Bir Yudum Sevgi — Bu Söz Neden Tutuyor? "Bir yudum sevgi" ne demek? Soyut kavramın somut ölçüyle anlatılması, bir tutam umut gibi akrabaları, aşk ile sevgi farkı ve Yudum'un albümü. Bir Yudum Sohbet — Kısa Sohbetin Değeri Bir yudum sohbet nedir? Kısa ama sürekli konuşmanın değeri, IRC'nin neden hâlâ ayakta olduğu ve Yudum.NET odalarına nereden başlanacağı. Bir Yudum Su — Günde Ne Kadar Su İçmeli? Günde 8 bardak kuralı doğru mu? Susuzluk nasıl oluşur, ne kadar su gerekir, su kaybının işaretleri neler? Yaygın yanlışlarla birlikte.

Bir Yudum Çay — Türk Çayı Nasıl Demlenir? Tavşankanı çay nasıl demlenir, kaç dakika bekler? Rize'de çay tarımı, ince belli bardağın sebebi ve çayın sohbetteki yeri. Bir Yudum Şalgam — Şalgam Suyu Nedir, Nasıl Yapılır? Şalgam suyunda asıl malzeme siyah havuçtur. Nasıl fermente edilir, acısı nereden gelir, kebabın yanında neden içilir? Bir Yudum Şarap — Anadolu'da Bağcılık ve Yerli Üzümler Anadolu'da 6000 yıllık şarap tarihi, Öküzgözü ve Boğazkere gibi yerli üzüm çeşitleri, bağ bölgeleri ve servis sıcaklıkları. Bir Yudum Şerbet — Osmanlı Şerbetleri ve Yapımı Şerbet nedir, nasıl yapılır? Osmanlı mutfağındaki yeri, lohusa şerbeti ve tatlı şerbetinde sıcak-soğuk kuralı. Radyo Yudum (YudumFM) — Yudum Radyo Nedir, Nasıl Dinlenir? Radyo Yudum, Yudum.NET'in internet radyosu YudumFM'dir. Türkçe müzik çalar, ücretsiz ve reklamsızdır. Nasıl dinlenir, şarkı isteği nasıl yapılır?