Herkesin Fikri Var, Kimsenin Vakti Yok
Her olaya dakikalar içinde görüş bildirmek zorunda hissediyoruz. Oysa "bilmiyorum" demek, düşünmenin başladığı yer.
Baran🗓 21 Ağustos 2026 · 👁 13 okunma
Bir haber düşüyor. Daha ne olduğu tam belli değil, ilk yorumlar gelmiş bile. Yarım saat sonra herkesin bir tarafı var; bir gün sonra kimse konuyu hatırlamıyor. Sonra yeni bir haber düşüyor ve aynı tören baştan başlıyor.
Fikir üretmek ucuzladı
Eskiden bir mesele hakkında konuşabilmek için biraz zahmet gerekirdi: okursun, sorarsın, bilen birine danışırsın. Şimdi başlık okumak yetiyor. Kimse "sen bunu nereden biliyorsun" diye sormadığı için de sistem gayet iyi çalışıyor.
Beni rahatsız eden insanların yanılması değil — herkes yanılır, ben de yanılıyorum. Beni rahatsız eden yanılmanın maliyetsiz olması. Yanlış bir şey söylüyorsun, kimse hatırlamıyor, ertesi gün bambaşka bir konuda aynı kesinlikle konuşuyorsun. Fikir, taşınması gereken bir yük olmaktan çıkıp anlık bir tepkiye dönüşüyor.
"Bilmiyorum" cümlesinin itibarı
Sohbette birine "bu konuda bir fikrim yok, bilmiyorum" dediğimde tuhaf bir sessizlik oluyor. Sanki kaçmışım gibi. Oysa bilmediğini söylemek konudan kaçmak değil; konuyu ciddiye almanın en açık hâli. Çünkü "bilmiyorum" dedikten sonra iki yol var: ya susarsın ya öğrenirsin. İkisi de fikir uydurmaktan iyidir.
Bir de şu var: her konuda fikri olan insan, hiçbir konuda derinleşemiyor. Günde otuz meseleye yetişmeye çalışan zihnin, bir meseleyi hakkıyla düşünecek mecali kalmıyor. Genişlik uğruna derinliği harcıyoruz.
Yavaşlamak bir seçenek
Kimsenin "gündemi takip etmeyi bırak" demeye hakkı yok; ben de takip ediyorum, hem de fazlasıyla. Ama son zamanlarda kendime bir kural koydum: bir konuda konuşmadan önce en az iki farklı kaynaktan okumak, ve ilk tepkimi bir gün bekletmek.
Sonuç ilginç. Beklediğim fikirlerin yarısı bir gün sonra bana da saçma geliyor. Yani o bir gün, çoğu zaman yazmamamı sağlıyor. Kalan yarısı ise daha sağlam çıkıyor, çünkü arada bir gecelik düşünme payı var.
Bunun sohbet odalarında da karşılığı var. Yıllardır aynı kanaldayız; burada söylediğin şey akıp gitmiyor, insanlar hatırlıyor. Küçük topluluğun güzelliği bu: sözünün ağırlığı oluyor. Ağırlığı olan sözü de insan biraz düşünerek söylüyor.
Herkesin fikri olsun, tabii. Ama fikrin bir bedeli olsun — okumak, beklemek, gerekirse "yanılmışım" diyebilmek. Bedeli olmayan fikir, fikir değil; refleks.