Yurt Dışında Araç Kullanmak: Uluslararası Sürücü Belgesi Nereden Alınır?

Belge, yalnızca Türk sürücü belgende sahip olduğun sınıflar için geçerli. B sınıfı ehliyetin varsa uluslararası belgeyle de yalnızca bu sınıftaki araçları kullanabilirsin; yurt dışında motosiklet kiralamayı düşünüyorsan ehliyetinde ilgili sınıfın bulunması gerekiyor.

Türkiye'de nereden alınır?

Burada sık yapılan bir karışıklık var: Türk sürücü belgeleri nüfus müdürlükleri tarafından düzenleniyor, ancak uluslararası sürücü belgesini düzenleme yetkisi Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu'na (TTOK) verilmiş durumda. Kurumun açıklamasına göre bu yetkinin dayanağı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği ve 1949 Cenevre Karayolu Trafiği Sözleşmesi.

TTOK'un resmi sayfasına göre başvuru iki şekilde yapılabiliyor:

• Büroya giderek: Türk vatandaşları için sürücü belgesinin aslı, T.C. kimlik numarası ve fotoğraf isteniyor.
• Çevrim içi: Yalnızca T.C. sürücü belgesi sahipleri için. Sürücü belgesi, ceza bilgisi ve ikamet belgesi gibi e-Devlet kaynaklı belgeler, fotoğraf ve iletişim bilgileriyle başvuruluyor.

Uluslararası sürücü belgesi düzenlendiği tarihten itibaren 1 yıl geçerli. Uzun bir yolculuğun ortasında süresinin dolmaması için tarihleri buna göre planla. Belge ücretini ve güncel istenen evrakı TTOK'un resmi sayfasından kontrol et.

1949 Cenevre ve 1968 Viyana sözleşmeleri

Uluslararası sürücü belgelerinin formatı iki temel sözleşmeye dayanıyor: 1949 Cenevre Karayolu Trafiği Sözleşmesi ve 1968 Viyana Karayolu Trafiği Sözleşmesi. BM Antlaşmalar Koleksiyonu'na göre Türkiye, Cenevre Sözleşmesi'ne 1956'da, Viyana Sözleşmesi'ne ise 22 Ocak 2013'te katıldı.

Bu ayrıntı neden önemli? Bazı ülkeler yalnızca bir sözleşmeye taraf ve sadece o formatta düzenlenmiş belgeyi kabul ediyor. TTOK'un düzenlediği belge 1949 Cenevre Sözleşmesi'ne dayanıyor ve kurum, bu belgenin Vietnam'da kabul edilmediğini ayrıca belirtiyor. Gideceğin ülke egzotik bir rota ise belgenin orada tanınıp tanınmadığını hem TTOK'a hem de ülkenin resmi kaynaklarına sor.

Hangi ülkelerde gerekiyor?

Tek bir liste yok; kural ülkeden ülkeye, hatta kiralama şirketinden şirkete değişiyor. Resmi kaynaklarla doğrulanan birkaç örnek:

• Yunanistan: T.C. Dışişleri Bakanlığı'na göre yeni tip Türk sürücü belgeleri uluslararası geçerliliğe sahip; yeni tip belgesi olmayanlardan uluslararası sürücü belgesi de isteniyor.
• Japonya: Tokyo Emniyet Müdürlüğü'ne göre yalnızca 1949 Cenevre Sözleşmesi'ne taraf ülkelerin bu sözleşmeye uygun düzenlediği belgeler kabul ediliyor. Belgeyle Japonya'ya girişten itibaren en fazla bir yıl araç kullanılabiliyor. Türkiye bu sözleşmeye taraf olduğu için TTOK belgesi bu şartı karşılıyor.
• İspanya: İspanya Trafik Genel Müdürlüğü (DGT), Avrupa Birliği dışından gelen sürücülere ülkeye gelmeden önce kendi ülkelerinde uluslararası sürücü belgesi almalarını tavsiye ediyor.
• ABD: T.C. New York Başkonsolosluğu'nun bilgi notuna göre turistler için New York'ta uluslararası belge zorunlu değil ama pratik kolaylık sağlıyor. Kurallar eyaletten eyalete değişiyor.

Belgenin zorunlu olmadığı ülkelerde bile trafik kontrolünde ya da kazada işini kolaylaştırır. Uzun bir yolculuğa çıkıyorsan almak, olası bir sorunu baştan önlemenin en ucuz yolu. ABD, Japonya ya da Avrupa'ya uçup orada araç kiralayacaksan ucuz uçak bileti araştırırken belge işini de erkenden hallet.

Araç kiralamada genel koşullar

Kiralama şirketlerinin kuralları ülkenin yasal şartlarından daha sıkı olabiliyor. Sık karşılaşılan koşullar şunlar:

• Asgari yaş ve ehliyet süresi: Genç sürücülerden ek ücret alınabiliyor, bazı araç sınıfları belirli yaşın altına kiralanmıyor.
• Sürücü adına kredi kartı: Depozito çoğunlukla ana sürücünün adına kayıtlı kredi kartından bloke ediliyor; banka kartı kabul edilmeyebiliyor.
• Uluslararası sürücü belgesi: Ülke zorunlu tutmasa bile şirket isteyebiliyor.
• Sigorta kapsamı: Temel pakette muafiyet (sana kalan hasar payı) yüksek olabiliyor; neyin dahil olduğunu imzalamadan önce oku.
• Sınır geçişi: Kiralık araçla başka bir ülkeye geçmek çoğu zaman yazılı izin gerektiriyor ya da tamamen yasak.

Aracı teslim alırken mevcut çizik ve hasarların fotoğrafını çek, yakıt ve kilometre durumunu teslim belgesine yazdır.

Yurt dışında trafik: farklı kurallara hazırlıklı ol

Yola çıkmadan gideceğin ülkenin temel kurallarına göz at. Birleşik Krallık, Güney Kıbrıs ve Japonya'da trafik soldan akıyor. Alkol sınırları ülkeden ülkeye değişiyor; örneğin Dışişleri, Bulgaristan'da sınırın 0,5 promil olduğunu ve aşılmasının ehliyete el konulması ile araç bağlanmasına kadar gidebileceğini belirtiyor. Sırbistan'da gündüz de farların yanması, ilk yardım çantası ve reflektörlü yelek gibi ekipmanlar zorunlu. Sırbistan yolculuğu planlıyorsan Belgrad gezi rehberine de bak.

Birçok ülkede trafik cezaları yerinde ve yüksek tutarlarda kesiliyor, kiralık araçlarda ise ceza sonradan kartından tahsil edilebiliyor. Otoyol vinyeti, şehir merkezi çevre bölgeleri ve park kuralları da sık karşılaşılan tuzaklar. Yola çıkmadan önceki genel hazırlık için yurt dışı seyahat öncesi kontrol listesini kullanabilirsin.

İlgili yazılar: Yeşil Kart Sigortası Nedir, Hangi Ülkelerde Geçerli? Sınır Sigortası Rehberi · Kendi Aracınla Yurt Dışına Çıkış: Belgeler, Vekaletname, Gümrük ve Sınır

Sık Sorulan Sorular

Uluslararası sürücü belgesini nüfus müdürlüğünden alabilir miyim?

Hayır. Nüfus müdürlükleri Türk sürücü belgesini düzenliyor; uluslararası sürücü belgesini düzenleme yetkisi Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu'nda. Büroya giderek ya da T.C. sürücü belgen varsa çevrim içi başvurabilirsin.

Uluslararası sürücü belgesi ne kadar geçerli?

TTOK'a göre düzenlendiği tarihten itibaren 1 yıl. Süre dolunca yenisini alman gerekiyor ve belge her zaman Türk sürücü belgenle birlikte geçerli.

Yeni tip Türk ehliyetiyle Avrupa'da araç kullanabilir miyim?

Kısa süreli turistik ziyaretlerde birçok ülkede mümkün; örneğin Dışişleri Yunanistan için yeni tip belgelerin uluslararası geçerliliği olduğunu belirtiyor. Ancak İspanya gibi bazı ülkeler uluslararası belge almanı tavsiye ediyor ve kiralama şirketleri de isteyebiliyor.

Uluslararası belgeyle her sınıf aracı kullanabilir miyim?

Hayır. Belge yalnızca Türk sürücü belgende bulunan sınıfları kapsıyor. Motosiklet ya da büyük araç kullanacaksan ehliyetinde o sınıfın olması gerekiyor.

Yurt dışında kiraladığım araçla başka ülkeye geçebilir miyim?

Ancak kiralama şirketi yazılı olarak izin verirse. İzinsiz sınır geçişi sigortanı geçersiz kılabilir ve ciddi yaptırımlara yol açabilir; izni sözleşmeye mutlaka yazdır.

Kapak fotoğrafı: Uluslararası sürücü belgesi kitapçığı (kişisel bilgileri karartılmış örnek) · Nicolas Bouliane · CC0 · Wikimedia Commons