2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumu

16 Nisan 2017'de düzenlenen referandum, Türkiye Anayasası’nın 18 maddesine yapılacak değişiklikleri halkın onayına sundu. Değişiklik paketi, parlamenter sistemin kaldırılıp başkanlık sistemine geçilmesi, başbakanlık makamının ortadan kaldırılması, milletvekili sayısının 550’den 600’e çıkarılması ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun (HSYK) yapısında düzenlemeler yapılmasını içeriyordu. Parti içi ve muhalefet tartışmalarının uzun bir sürecin ardından, Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın desteğiyle, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) de sürece katılarak meclisten referandum kararı alındı.

Bu öneri ilk kez AK Parti tarafından 2011 genel seçimleri sonrasında duyurulmuş, ancak anayasa komisyonunun fikir birliğine ulaşamaması nedeniyle geri çekilmişti. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından Erdoğan’ın cumhurbaşkanlığı görevine başlamasıyla başkanlık sistemine geçiş konusu yeniden gündeme geldi ve 2015 seçimlerinde AK Parti’nin temel vaatlerinden biri haline geldi. 2016 Mayıs ayında başbakanlığı kaldırma yönündeki değişiklikler üzerine Davutoğlu istifa edip yerine anayasa değişikliğini öncelik olarak belirten Binali Yıldırım’ı getirdi. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Ekim 2016’da değişiklik teklifinin meclise sunulması çağrısında bulundu ve bir ay süren görüşmelerin ardından Aralık ayında AK Parti ve MHP anlaşmaya vararak referandum sürecini başlattı.

20 Ocak 2017’de mecliste beşte üç çoğunlukla (339 oy) kabul edilen teklif, referandum kararıyla sonuçlandı. Oylama sürecinde ana muhalefet partisi CHP, gizli oy kullanılması gerekirken açık oy kullanılması gibi usulsüzlükler yaşandığını dile getirdi.

Başkanlık sistemine geçiş fikri, 2005 yılında Adalet Bakanı Cemil Çiçek’in önerisiyle ortaya çıktı ve Başbakan Erdoğan’ın da desteğini aldı. AK Parti liderleri, bu değişikliği “yeni anayasa” adıyla sık sık dile getirdi. Ekim 2016’da Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı, referandum tarihinin Nisan 2017 olacağını açıkladı. Kasım 2016’da parti, sistemi “başkanlık” yerine “cumhurbaşkanlığı” sistemi olarak adlandıracağını duyurdu ve bu isim değişikliği, hükümete yakın medya tarafından da benimsendi.