Arizona
Amerika Birleşik Devletleri'nde eyalet
Arizona, Amerika Birleşik Devletleri'nin güneybatı köşesinde yer alan, yüzölçümü bakımından 50 eyaletten altıncısı ve nüfus bakımından on dördüncüsü olan bir bölgedir. Başkenti ve en kalabalık şehri Phoenix’tir. Sınırları kuzeyde Utah, kuzeydoğuda Colorado, doğuda New Mexico, batıda Nevada ve Kaliforniya; güneyde ise Meksika’nın Sonora ve Baja California eyaletleriyle paylaşılır.
Bu eyalet, 14 Şubat 1912’de Birliğe katılan kırk sekizinci ve kıtasal eyaletlerin sonuncusu olmuştur. Tarihsel kökeni, Alta California’nın bir parçası olduğu Yeni İspanya topraklarından gelir; 1821’de bağımsız Meksika’nın bir bölgesi haline gelir. Meksika‑Amerika Savaşı sonrasında 1848’de büyük kısmı ABD’ye geçer, geri kalan güney kısmı ise 1853’te Gadsden Alımı ile satın alınır.
Coğrafi açıdan Arizona iki iklime sahiptir. Güneyde çöl iklimi hâkim olduğu için sıcak yazlar ve ılıman kışlar görülürken, kuzeyde daha ılıman bir iklim, çam, Douglas köknarı ve ladin ormanlarıyla kaplı geniş ormanlık alanlar bulunur. Colorado Platosu, dağ sıraları ve derin kanyonlar da bölgenin doğal zenginlikleri arasındadır; Flagstaff, Alpine ve Tucson gibi yerlerde kayak merkezleri mevcuttur. Ünlü Büyük Kanyon Ulusal Parkı’nın yanı sıra çok sayıda ulusal orman, milli park ve anıt da burada yer alır.
1950’lerden beri göç akını sayesinde nüfus ve ekonomik yapı hızla büyümüştür; Phoenix ve Tucson çevresinde geniş banliyö alanları gelişmiştir. PetSmart, Circle K gibi büyük firmaların merkezleri burada bulunur ve Arizona Üniversitesi ile Arizona Devlet Üniversitesi gibi önemli yükseköğrenim kurumları eğitim hayatına yön verir. Politik olarak Cumhuriyetçi Parti’nin güçlü bir tabanı olsa da, 1996 ve 2020 başkanlık seçimlerinde Demokrat adaylar zafer kazanmıştır.
Eyaletin nüfusu çok çeşitlidir. Yaklaşık dörtte biri, Navajo Ulusu da dahil olmak üzere 27 tanınmış Kızılderili kabilesinin bulunduğu rezerv alanlarından oluşur ve bu bölgelerde 300 000’den fazla kişi yaşar. 1980’lerden itibaren Meksika’dan gelen göç dalgalarıyla Hispanik nüfusu artmış, ayrıca Katolik ve Mormon toplulukları da önemli bir yer tutar.