Arktika

Arktika, Kuzey Kutup Dairesi’nin hemen üzerindeki bölgeyi ifade eder. Antik Yunancada “ayı” anlamına gelen “arktos” kelimesinden türeyen bu bölge, yaklaşık 27 milyon km² yüzölçümüne sahiptir; bunların 9 milyon km²’si kara, geri kalanı ise denizden oluşur.

Buradaki iklim, soğuk deniz ve kara koşullarının hâkim olduğu bir yapıya sahiptir. En sıcak aylarda bile deniz suyu sıcaklığı +10 °C’yi aşmaz. Yağış miktarı düşük olup yılda 100‑500 mm arasında değişir. Rüzgarlar genellikle kuru ve sisli, sıcaklık ise mevsimsel dalgalanmalarla -40 °C’den +15 °C’ye kadar değişebilir; Grönland’da şubat ortalaması -40 °C civarındadır. 23 Eylül‑21 Mart tarihleri arasında Güneş hiç doğmazken, yılın geri kalanında ise Güneş hiç batmaz.

Bu aşırı soğuğa rağmen, kutup bölgesi diğer bölgeler kadar güneş enerjisi alır. Kara bitkileri, hızlı ve karmaşık büyüme stratejileri geliştirerek bu koşullara uyum sağlar. Denizlerde ise yüksek oksijen ve besin zenginliği, su sıcaklığının 0 °C civarında sabit kalması sayesinde plankton ve balık popülasyonlarını yoğun tutar.

Deniz yaşamının bolluğuna karşın, buzlu olmayan kıyı şeritlerinde yaşam oldukça sınırlıdır. Bitki örtüsü tundra tipinde yosun, liken, ardıç ve cüce akçaağaçlarından oluşur; temmuzda sıcaklık 6 °C’nin altına düşerse bu bitkiler buz çölüne göç eder. Toprak, 600 m’ye kadar donmuş halde kalır; yaz aylarında sadece yüzeyden 10‑200 m derinliğe kadar erir. Donmuş zeminin altındaki çamur tabakası aşağı doğru akarak inşaat çalışmalarını zorlaştırır.