Ayla Algan

Ayla Algan, 29 Ekim 1937’de İstanbul’da doğmuş ve 4 Ocak 2024’te aynı şehirde vefat etmiş bir tiyatro sanatçısı, sinema oyuncusu ve şarkıcıdır. Sanat hayatı boyunca Yunus Emre’nin şiirlerini Almanca, Fransızca ve İngilizce dillerinde müzikal bir üslupla yorumlayarak şairi uluslararası arenaya taşıdı. Halk arasında “Koca Öküz” adlı şarkısıyla tanınan Algan, aynı zamanda Hamlet rolünü canlandırmasıyla dünyada sayılı kadın oyuncular arasında yer almıştır. 2015‑2016 sezonunda “Kurtlar Vadisi Pusu” dizisinde “Anadolu Selçuklu” karakterini canlandırmış ve “Muhteşem Yüzyıl” dizisi sürecinde Halit Ergenç’e oyuncu koçluğu yapmıştır.

İstanbul’da Girit göçmeni tüccar Vedat Kasman ve ressam Nevzat Kasman’ın tek çocuğu olarak dünyaya gelen Algan, anneannesinin Yunanca kökenli olmasıyla çok kültürlü bir ortamda büyüdü. Çocukluk yıllarında piyano, bale ve şan dersleri aldı; beş yaşında başladığı piyano eğitimi, Fransa’da lise öğrenimini tamamlayana kadar on bir yıl sürdü. Ortaokulunu İstanbul’daki Notre Dame de Sion’da, liseyi ise Fransa’nın Versay Lisesi’nde tamamladı. Lise yıllarında tanıştığı Beklan Algan ile evlendi ve çift, New York Actor Studio’da sahne eğitimi aldıktan sonra Türkiye’ye dönerek İstanbul Şehir Tiyatroları’na katıldı. 1961’de “Tarla Kuşu” oyunuyla tiyatro sahnesine adım atan Algan, aynı yıl “Hamlet”de hem Ophelia hem de Hamlet karakterini canlandırarak “Erkek Hamlet” lakabını kazandı.

1965’te “Fizikçiler” adlı oyunla İlhan İskender’in En İyi Kadın Oyuncu Ödülü’ne aday gösterilen Algan, ödülü tiyatronun kolektif bir sanat olması gerekçesiyle reddetti. Muhsin Ertuğrul’un istifasından sonra Şehir Tiyatroları’ndan ayrılan sanatçı, LCC Tiyatro Okulu’nda öğretmenlik yaparak Macit Koper, Taner Barlas, Cezmi Baskın, Meral Çetinkaya ve Rutkay Aziz gibi önemli isimlerin yetişmesinde rol oynadı. Sinemaya ise 1964’te “Karanlıkta Uyananlar” filmiyle adım attı; iki yıl sonra Atıf Yılmaz’ın yönettiği “Ah Güzel İstanbul”da başrol oynadı.

1971’de Paris Olympia’da sahne alan Algan, 1972’de aynı şehirde Recamier Tiyatrosu’nda Peter Brook’un Tiyatro Atölyesi’ne davet edildi. Paris’te geçirdiği yıllarda müzikle yoğun ilgilenerek 1972’de Turizm Bakanlığı’nın talebi üzerine Yunus Emre’nin 650. yıl dönümü için bir albüm hazırladı. 1973’te Bulgaristan’da Uluslararası Altın Orfe Şarkı Yarışması’nda savaş karşıtı bir şarkıyla ikincilik elde ederek UNICEF Onur Ödülü’nü kazandı; 1977’de ise Polonya Sopot Festivali’nde Kızılderili kadınları konu alan bir şarkıyla dünya birinciliği elde etti.

1980’lerde Berlin’e yerleşen Algan, Schaubühne Tiyatrosu’nda dört yıl boyunca Tuncel Kurtiz, Şener Şen ve Macit Koper gibi sanatçılarla işçi tiyatrosu projeleri yürüttü. Bu dönemde hem sahne hem de eğitim alanındaki deneyimlerini pekiştiren Algan, yaşamı boyunca sanatın farklı dallarında iz bırakan çok yönlü bir sanatçı olarak hatırlanmaktadır.