Yunus Emre
Türk şair ve mutasavvıf (1240–1320)
Yunus Emre, 1240 yılında Anadolu’nun Sarıköy (veya Karaman) köylerinden birinde dünyaya gelmiş, 14. yüzyılın başlarına kadar yaşamış bir Türk şairi ve mutasavvıftır. Kişiliği ve yaşamı hakkında kesin bilgiler çok azdır; tarihî kayıtlar çoğunlukla menkıbevi ögelerle karışık ve çelişkilidir. Şiirlerinde evli olduğu ve İsmail adında bir oğlu bulunduğu izlenimini veren Yunus, medrese eğitimini tamamlamış, Farsça ve Arapça’ya hâkimmiş; bu da onun dönemin entelektüel çevreleriyle temas içinde olduğunun bir göstergesidir. Bazı beyitlerinden Maraş, Kayseri, Tebriz, Nahçıvan, Güney Azerbaycan, Bağdat ve Şam gibi yerleri dolaştığı anlaşılır.
Yunus Emre’nin manevi rehberi Tapduk Emre’dir; bu ilişkiyi 17 farklı beyitte vurgulamıştır. Tapduk Emre, Nallıhan’da bir zaviye kurmuş ve burada Yunus’u yetiştirmiştir. Şair, Farsça ve Arapça’nın hâkim olduğu bir dönemde, Türkçe’yi edebi bir dil haline getiren öncü isimlerden biri olarak öne çıkar. Eski Anadolu Türkçesi’nin gelişimine katkısı, kullandığı kelime ve deyimlerle, mecazlarla ve yeni terimlerle ölçülür; bu yönüyle Türkçenin edebîleşmesinde bir dönüm noktası olmuştur. Şiirlerini genellikle hece ölçüsüyle, zaman zaman aruz vezniyle de kaleme almış, ancak aruzun uyumsuzluğundan kaynaklanan hatalar da görülür.
Yunus Emre’nin en bilinen eserleri arasında tasavvufi bir mesnevi olan Risâletü’n‑Nushiyye ve Dîvân yer alır; bu eserler Türkiye Türkçesinin en kıymetli metinleri arasında sayılır. Kendi şiirlerinde “Şairler Kocası” ve “Âşık Kocası” gibi unvanlarla kendisini tanıtan Yunus, yaklaşık 1320 yılında, 82 yaşında vefat etmiştir. Mezarı kesin olarak bilinmemekle birlikte, bazı kaynaklar mezarının Sarıköy’de olduğunu iddia eder.
UNESCO, 1991 yılını Yunus Emre’nin doğum yılına denk gelmesi nedeniyle “Uluslararası Yunus Emre Yılı” ilan etmiştir. Bu girişimin arkasındaki fikir babası, o dönemin Kültür Bakanı Namık Kemal Zeybek’tir.