6 Ekim 1923'te Osmaniye'nin Hemite köyünde dünyaya gelen ve 28 Şubat 2015'te İstanbul’da yaşamını yitiren Yaşar Kemal, gerçek adıyla Kemal Sadık Gökçeli, Türk edebiyatının önde gelen roman ve hikâye yazarlarından, aynı zamanda şair ve toplumsal aktivisttir. Edebiyat dünyasında kazandığı pek çok ödülün yanı sıra Nobel Edebiyat Ödülü’ne de aday gösterilmiştir. En tanınan eseri, yaklaşık otuz iki yıl süren bir çalışma sonucunda tamamladığı İnce Memed serisidir.
Henüz 16 yaşındayken 1939’da “Seyhan” adlı şiirini Görüşler dergisinde yayımlayan Kemal, ortaokuldan ayrıldıktan sonra folklor araştırmalarına yönelmiştir. 1940‑1941 yıllarında Çukurova ve Toroslar bölgesinden topladığı ağıtları içeren Ağıtlar adlı kitabı 1943’te Adana Halkevi dergisi tarafından basılmıştır.
Kayseri’de askerlik hizmeti sırasında 23 yaşındayken ilk hikâyesi Pis Hikâye’yi kaleme almış, 1948’de Bebek ve ardından Dükkâncı’yı yazmıştır. 1940’lı yıllarda Adana’da çıkan Çığ dergisi çevresinde Pertev Naili Boratav, Nurullah Ataç, Güzin Dino gibi isimlerle tanışmış ve özellikle Abidin Dino’nun kardeşi Arif Dino ile kurduğu yakın bağ, düşünce ve yazın dünyasını şekillendirmiştir. “Kemal Sadık Gökçeli” adıyla çeşitli yayınlarda yer alırken, “Yaşar Kemal” takma adını ilk kez Cumhuriyet gazetesine gönderdiği yazıyla benimsemiş ve 1951‑1963 yılları arasında bu gazetede fıkra ve röportaj yazarlığı yapmıştır.
Bu dönemde Anadolu insanının ekonomik ve sosyal sorunlarını ele alan röportajlarıyla geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmıştır.
1952 yılında ilk öykü kitabı Sarı Sıcak’ı yayımlayan Kemal, 1947’de yazmaya başladığı İnce Memed’in ilk cildini tamamlayamamış, ancak 1953‑1954 yıllarında eseri bitirerek Cumhuriyet gazetesinde tefrika ettirmiştir. 1955’te Çağlayan Yayınları tarafından iki cilt olarak basılan roman, Çukurova’nın yoksul halkının ağalara karşı direnişini anlatan İnce Memed karakterinin mücadele öyküsünü işler. Dört ciltten oluşan bu seri, otuz iki yıl içinde tamamlanmıştır.
Yazarlık hayatı boyunca Anadolu’nun halk efsanelerinden ve masallarından beslenen Kemal, PEN Yazarlar Derneği üyesi olarak da aktif bir rol oynamıştır. Toplamda 38 yerli ve yabancı ödül kazanmış, Türkiye’den Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterilen ilk yazar olmuştur. 1952‑2001 yılları arasında Thilda Serrero ile evli kalan Kemal, eşinin 2001’de vefatının ardından 2002’de Ayşe Semiha Baban ile ikinci evliliğini yapmıştır. 91 yaşında organ yetmezliği nedeniyle yoğun bakımda hayatını kaybetmiş ve cenazesi 2 Mart 2015’te Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedilmiştir.
Kürt kökenli olan Yaşar Kemal, 1990’ların ortasında PKK ile güvenlik güçleri arasındaki çatışmaları eleştirmiş ve “Kürt Sorunu” üzerine kişisel görüşlerini makalelerinde dile getirmiştir. Türkiye’nin azınlıklara, özellikle Kürtlere karşı uyguladığı politikaları ırkçı nitelikte nitelendiren yazar, bu söylemleri nedeniyle çeşitli mahkeme kararları ve “ayrılıkçı propaganda” suçlamalarıyla karşılaşmıştır.
Ayrıca, Atatürk’ün dil reformlarından sonra Türkçenin edebi alanda gerilemeye başlamasına karşı çıktığı ve bu süreçte edebiyata önemli katkılar sağladığı da söylenir.
Yaşar Kemal, 6 Ekim 1926 tarihinde Osmaniye'de doğdu. Asıl adı Kemal Sadık Gökçeli'dir. Çiftçi bir aileden gelen Kemal, beş yaşındayken babasının camide öldürülüşüne tanık oldu. Ortaokul son sınıfta okulu bırakarak çalışmaya başladı. Çeşitli işlerde çalıştı. On yedi yaşında siyasi nedenlerle tutuklandı. 1943 yılında ilk eseri Ağıtlar'ı yayımladı.
Ardından İstanbul'a yerleşti. 1951-63 yılları arasında Cumhuriyet gazetesinde Yaşar Kemal adıyla yazılar yazdı. 1952'de ilk öykü kitabı Sarı Sıcak'ı ve 1955'te ise ünlü romanı İnce Memed'i yayımladı. Türkiye İşçi Partisi genel yönetim kurulu üyeliğinde bulundu. Siyasi suçlardan birçok kez tutuklandı. 1967'de siyasi dergi Ant'ı çıkarmaya başladı. 1973'te Türkiye Yazarlar Sendikası'nın kurucularından oldu ve ilk başkanlığını üstlendi.
Sinemaya ilk olarak Beyaz Mendil adlı eseri 1955 yılında Lütfi Akad tarafından filme çekildi. Alageyik (1959), Karacaoğlan'ın Kara Sevdası (1959), Ağrı Dağı Efsanesi (1975) ve Menekşe Koyu (1991) eserleri de aynı adla sinemaya aktarıldı. Bu Vatanın Çocukları (1959), Ölüm Tarlası (1966), Yılanı Öldürseler (1981) gibi filmlerde senaristlik yaptı. Yazıları uzun yıllar çeşitli dergilerde yayımlanmaya devam etti.
Yaşar Kemal 28 Şubat 2015 tarihinde İstanbul'da vefat etti.
Rol aldığı yapımlar
- Kalemimde Anadolu (2026)
- Başrol (Yaşar Kemal) (2017) — Himself (archive footage)
Yapım ve künye bilgileri TMDB'den alınmıştır.
