Ayten Alpman

Ayten Alpman 20 Kasım 1930’da İstanbul’da doğdu, 20 Nisan 2012’de aynı şehirde vefat etti. Babası Fahrettin Şaban, annesi İsmet Hanım’dı. İlköğrenimini Nişantaşı ve Erenköy Kız Liseleri’nde tamamladıktan sonra, İlham Gencer’in solistlik teklifiyle İstanbul Radyosu’nda sahne almaya başladı. Burada tanıştığı Arif Mardin’in yönlendirmesiyle caz repertuarına yöneldi ve sesini bu alanda şekillendirdi.

1953 yılında İlham Gencer ile evlenen Alpman, 1960’da bu evliliği sonlandırdı. 1959’da “Sayonara / Passion Flower” adlı taş plakla müzik dünyasına ilk adımını attı; ardından 1963’te İsveç’e giderek üç yıl süren bir çalışma dönemi geçirdi. Türkiye’ye döndükten sonra Fecri Ebcioğlu’nun ısrarıyla Türkçe şarkılar söylemeye başladı ve “İnan Bana / Ayrıldık Yalnızım” adlı 45’likle kayıt yaptı. 1968’de Ümit Aksu ile evlendi ve “Sensiz Olamam” adlı parça, Fecri Ebcioğlu ile ortaklaşa hazırladığı şarkı, onun büyük çıkışını oluşturdu.

1972’de Fikret Şeneş’in sözleriyle “Bir Başkadır Benim Memleketim” adlı plak beklentileri karşılamazken, 1974’te Kıbrıs Harekâtı sırasında TRT’de sık sık çalınan “Memleketim” şarkısı 45’lik olarak tekrar piyasaya sürüldü ve satış rekorları kırdı. Aynı dönemde Fikret Şeneş’in Türkçe sözleriyle yeniden yorumlanan “Rabe Elimelekh” adlı Yahudi halk şarkısı da geniş ilgi gördü. Alpman, iki uzun çalar çalışması yaptı, 1995’te ses tellerindeki nodüller nedeniyle ameliyat geçirdi ve 1999’da en sevilen şarkılarının derlendiği bir albüm Ada Müzik tarafından yayımlandı; sonrasında sadece ara sıra caz konserleri vermeye devam etti.

Sanatçının diskografisinde 1959’dan 2012’ye kadar uzanan çok sayıda 45’lik ve albüm yer alır; “Sayonara / Passion Flower”, “Sensiz Olamam / Aynalar Aynalar”, “Memleketim”, “Yanımda Olsa”, “Birazcık Umut” gibi eserler onun müzikal mirasını oluşturur. Film ve dizi dünyasında ise 1953’te “Aşk Izdırabtır”, 1974’te “Tek Başına” ve 2004’te “Aliye” adlı diziye katkıda bulunmuştur.

Ayten Alpman, 2007 yılında İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın (İKSV) düzenlediği İstanbul Caz Festivali kapsamında Yaşam Boyu Başarı Ödülü’ne layık görülmüş ve bu onur, onun Türk pop ve caz müziğine yaptığı kalıcı katkının bir teyidi olmuştur.