Bahaüddin Amilî

Bahâüddîn Muhammed b. Hüseyn b. Abdissamed el‑Âmilî, 1031 Hicri (1622 Miladi) yılında Lübnan’ın güneyindeki Baalbek’te dünyaya gelmiştir. Osmanlı vatandaşlığı altında büyürken, henüz çocuk yaşlarda babasıyla birlikte Safevi İran’ına göç etmiştir. Hayatı boyunca çok yönlü bir entelektüel olarak tanınmış; müderrislik, tasavvuf, mimarlık, matematik, şiir ve astronomi gibi alanlarda eserler vermiştir.

Âmilî, Kopernik’in heliosentrik kuramını önceden öngören, dünyanın hareketini anlatan ilk İslam astronomlarından biri olarak öne çıkar. Aynı zamanda İsfahan Okulu’nun kurucu figürlerinden sayılır ve Molla Sadra’nın hocalarından biri olarak İslam felsefesine de katkıda bulunmuştur. Arapça ve Farsça dillerinde yüzün üzerinde eser kaleme almış, İsfahan’da Nkş‑ı Cihan Meydanı ve Çarbek Caddesi gibi önemli yapılarla anılmıştır.

Herat’a yerleştikten sonra eser üretmeye devam etmiş, otuz yıl boyunca çeşitli seyahatler yapmıştır. I. Şah Abbas’ın takdirini kazanarak ona şeyhülislâm unvanını vermiştir. Sonrasında derviş kimliğiyle Mısır, Irak, Hicaz, Suriye ve Anadolu’yu dolaşmış; bu yolculukları sırasında pek çok kültürle etkileşimde bulunmuştur. Ölümünden sonra mezarı, İran’ın Meşhed şehrinde, İmam Rıza anıtı yakınlarında konumlanmıştır.