Behzat Butak

Behzat Hâki Butak, 16 Ekim 1889’da Bursa’da doğmuş ve 26 Ekim 1963’te İstanbul’da vefat etmiş bir Türk tiyatro sanatçısıdır. Cumhuriyet dönemi tiyatrosunun önde gelen isimlerinden biri olarak “Büyük Behzad” ve “Baba Behzad” takma adlarıyla anılmıştır. Darülbedayi Osmanî’nin (Şehir Tiyatroları) ilk üyelerinden olan Butak, burada oyunculuk, yönetmenlik, yönetim, dekorasyon, tur düzenleme ve mali koordinasyon gibi görevlerde bulunmuş, “Kayseri Gülleri” adlı oyundaki Bodos Ağa karakteriyle geniş kitlelere tanınmıştır. Sahne çalışmalarının yanı sıra 36 sinema filminde de rol alarak sinema dünyasına da adını yazdırmıştır.

Sanatçının tiyatroye ilgisi, gençlik yıllarında Mihaliç’e gelen “Gavril Tiyatro ve Cambaz Kumpanyası”nı izlediği döneme dayanır. Babasının vefatı üzerine 1906’da İstanbul’a geçerek Mercan İdadisi’ne kaydolmuş, ancak Namık Kemal eserleri getirdiği gerekçesiyle okuldan uzaklaştırılmış ve Ticaret Okulu’na yönelmiştir. Resim ve tiyatroya olan merakı sayesinde Ressam Muazzez’den resim, Vahram Papazyan’dan ise oyunculuk dersleri almıştır. 1908 Temmuz ayında amatör bir orta oyunu sahneleyerek sahne hayatına adım atan Butak, “Kavuklu Arkası” adlı rolde sahneye çıkmış ve aynı yıl Muazzez’in kurduğu “Sahne-i Heves” topluluğunda profesyonel deneyim kazanmıştır.

1909’da Hariciye Nezareti, Behzat dahil dört kişilik bir grubu elektrik mühendisliği eğitimi için İtalya’ya göndermiş, fakat fabrika grevi nedeniyle eğitim alamamışlardır; bu süreçte Butak, Roma ve Napoli’deki tiyatroları inceleme fırsatı bulmuştur. İstanbul’a döndükten sonra “Darüttemsili Osmanî” topluluğunda “Ramses” oyununda Kahin karakterini canlandırmış, Abdürrezzak Abdi Efendi’den Tulûat tekniklerini öğrenmiştir. 1910’da Karadeniz turnesine çıkan grup Giresun’da saldırıya uğramış, Butak ise gizlice bir gemiyle İstanbul’a kaçmıştır.

Balkan Savaşları’na gönüllü katılan Butak, savaş sonrası çeşitli sahne topluluklarında kısa dönemli görevler almış ve Mahmud Şevket Paşa’nın suikast anına tanıklık etmiştir. 1914’te Sigmund Weinberg’un talebi üzerine “Himmet Ağa’nın İzdivacı” filminde rol almış, aynı yıl Darülbedayi sınavlarını kazanarak konservatuvarın bir parçası olmuştur. I. Dünya Savaşı’nda Çanakkale’de savaşmış ve kolundan yaralanmıştır. Mütareke sonrasında Darülbedayi’ye geri dönerek “Kayseri Gülleri”nde Bodos Ağa rolüyle büyük ün kazanmış, 1920’de “Yeni Sahne” ve “Türk Tiyatrosu” gibi platformlarda çalışmış, 1923’te tekrar Darülbedayi’ye dönmüştür.

Behzat Butak, aynı zamanda eski bir para koleksiyoncusuydu ve bu yönüyle Türk nümismatik tarihinin önemli isimlerinden biri olarak kabul edilir.