Ebû Maşer el-Belhî

Ebû Maşer el-Belhî, Batı'da Albumasar ya da Albumazar adıyla bilinen, 9. yüzyılda Bağdat'ta yaşamış Fars kökenli müneccim ve astronomdur. Abbasî döneminin en etkili astroloji yazarı sayılır; eserleri Orta Çağ Avrupa'sında uzun süre temel başvuru kitabı olarak okundu.

Hayatı

Tam adı Ebû Maşer Cafer bin Muhammed el-Belhî'dir. 787'de Horasan'ın Belh şehrinde (bugün Afganistan) doğdu ve büyük olasılıkla Halife Me'mûn döneminde Bağdat'a geldi. Önce hadis ilmiyle uğraştı; anlatıldığına göre filozof el-Kindî ile yaşadığı bir tartışma onu matematik ve yıldız bilimine yöneltti ve bu alana kırk yaşını geçtikten sonra girdi.

Saray çevresinde müneccim olarak ün kazandı. Bir öngörüsü yüzünden Halife Müstaîn tarafından kırbaçlattırıldığı anlatılır. 9 Mart 886'da Irak'taki Vâsıt'ta öldü.

Eserleri ve etkisi

En önemli kitabı, astrolojiye kapsamlı bir giriş niteliğindeki Kitâbü'l-Medhali'l-Kebîr'dir. Bu eser 11. yüzyıldan itibaren Latince ve Yunancaya çevrildi ve Orta Çağ boyunca Avrupa'da en çok okunan astroloji metinlerinden biri oldu. Gezegen kavuşumlarını tarihî dönemler, dinler ve hanedanlarla ilişkilendirdiği Kitâbü'l-Milel ve'd-Düvel ile doğum haritalarını ele alan eserleri de yaygın biçimde dolaştı.

Medhal'in bir bölümünde gelgitleri Ay'ın konumuyla birlikte inceledi ve günde iki kez kabarma olduğunu kaydetti. Gelgiti Ay ışığına bağlayan Yunan görüşünü kabul etmedi; Ay'ın denizi çeken bir etkisi olduğunu savundu. Bu açıklama, Albertus Magnus gibi Avrupalı düşünürlerin gelgit üzerine görüşlerini etkiledi. Latince çeviriler, Avrupa'da Aristoteles düşüncesinin yeniden tanınmasına da dolaylı katkı sağladı.