Ebu Muhammed el-Hemdani

Ebû Muhammed el-Hasan b. Ahmed b. Ya'kūb el-Hemdânî (893 – 945'ten sonra), Yemenli Arap âlimidir. Coğrafya, tarih, soy bilimi, dil, şiir, astronomi ve madencilik gibi birçok alanda eser verdi. Arap Yarımadası'nın coğrafyasını ve Güney Arabistan kabilelerinin geçmişini konu alan çalışmalarıyla tanınır.

Mayıs 893'te, Yemen'in Hemdân kabilesine mensup bir ailede doğdu; doğum yeri olarak genellikle San'a gösterilir. Yemen'in önde gelen hocalarından ders aldı. 918-925 yılları arasında Mekke'de bulundu, ardından Sa'de'ye yerleşti ve burada devlet ileri gelenlerinin desteğini gördü.

Yaklaşık 931'de bazı yerel şairlerin onu Hz. Peygamber'e ve bir Zeydî imama dil uzatmakla suçlaması üzerine hapsedildi; bu suçlamaların ne ölçüde doğru olduğu belirsizdir. Bir buçuk yıl kadar hapiste kaldı. Serbest bırakıldıktan sonra, 933 dolaylarında kendi kabilesinin topraklarında yer alan Rayde'ye çekildi ve önemli eserlerinin çoğunu burada yazdı.

Eserleri

• Sıfatü Cezîreti'l-Arab: Arap Yarımadası'nın coğrafyasını Yemen merkezli olarak ele alır; yarımadanın bölgelerini, yerleşim yerlerini ve kabilelerini anlatan, alanının temel kaynaklarından biridir.
• el-İklîl: Yemen tarihini ve Himyerî kabilelerinin soylarını işleyen on ciltlik eserdir; 941-942'de tamamlandı. Bugüne yalnızca dört cildi ulaşmıştır.
• el-Cevhereteyn: Altın ve gümüşün çıkarılması ve işlenmesi üzerine yazılmış bir eserdir.
• ed-Dâmiğa: Kahtânî Arapları savunan uzun bir kasidedir.

Ölüm tarihi tartışmalıdır. Kaynaklarda 945 ile 956 arasında farklı tarihler verilir; bazı araştırmacılar ise 971 yılından sonra da yaşadığını ileri sürer. Eserleri, İslam öncesi ve erken İslam dönemi Güney Arabistan'ı hakkında bugün de başvurulan temel kaynaklar arasındadır.