Gaziantep
Gaziantep ilinin merkezi olan şehir
Gaziantep, halk arasında hâlâ Antep adıyla anılan, Türkiye’nin güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan ve aynı adlı ilin merkezi olan bir şehirdir. Yaklaşık 1,9 milyonluk merkez nüfusuyla ülkenin en kalabalık beşinci şehri ve 2,25 milyonluk toplam nüfusuyla da dokuzuncu büyük ili konumundadır. Şehrin deniz seviyesinden 850 metre yüksekte bulunması, sıcak ve kurak yazları, serin ve yağışlı kışlarıyla karakteristik bir iklim sunar; don olayları nadir görülür ve sıcaklık nadiren sıfırın altına düşer. Gaziantep, hem eğitim hem ticaret hem de sanayi açısından bölgenin önemli bir merkezidir ve coğrafi konumu sayesinde Anadolu ile Orta Doğu arasında bir köprü görevi görür.
Şehrin tarih sahnesine çıkışı, yakınlarındaki Dülük (Dolikhe) adlı antik yerleşimle başlar. Paleolitik çağdan beri insan yaşamına tanıklık eden Dülük, Erken Tunç Çağı’ndan itibaren sürekli bir yerleşim yeri hâline gelmiş ve İpek Yolu üzerindeki konumu sayesinde hızla gelişmiştir. İlk olarak Babil, ardından Hititler, Mısır, Medler, Asurlular, Persler, Makedonlar, Seleukoslar ve Komagene gibi medeniyetlerin kontrolüne geçen bölge, 1516’da Osmanlıların eline geçene kadar pek çok kültürün izini taşımıştır. Osmanlı döneminde şehir, Arap ve Halep eyaletleri arasında yer almış, 1531’da Dulkadir Eyaleti’nin sınırları içinde kalmış ve 1818’ye kadar bu statüsünü sürdürmüştür.
Romalılar, Dülük yakınlarında Antiochia ad Taurum adında yeni bir kent kurmuş ve bu yer, İsa’nın havarilerinden Yuhanna’nın Hristiyanlığı yaymak için seçtiği merkezlerden biri olmuştur. Bizans’ın eline geçen şehir, 636’da Halife Ömer bin Hattab’ın İslamiyet’i yaymasıyla Müslüman hâle gelmiştir. Selçuklu, Eyyubi, Moğol, Dulkadiroğulları ve Memlük Devletleri gibi birçok güç tarafından yönetilen Gaziantep, 1516’da Yavuz Sultan Selim’in Mercidabık Muharebesi zaferiyle Osmanlı topraklarına katılmıştır. Osmanlılar döneminde şehir, cami, medrese, han ve hamam gibi pek çok eserle zenginleşmiş; 1516‑1596 yılları arasında üretim, ticaret ve el sanatları açısından da büyük bir atılım yaşamıştır.