Gertrude Bell

Gertrude Margaret Lowthian Bell (14 Temmuz 1868 – 12 Temmuz 1926), Durham Kontluğu’nda varlıklı bir ailede dünyaya gelmiş, İngiliz bir seyyah, tarihçi ve istihbarat görevlisiydi. Çölün “Kızı”, “Sınırları çizen kadının” ve “Şark şeytanı” gibi takma adlarla anılan Bell, Viktorya döneminin hâlâ kadınların yükseköğrenime erişiminin sınırlı olduğu zamanında Oxford Üniversitesi’nde tarih okumuş ve mezuniyet derecesi alamadığı için fakir bir dereceyle mezun olmuş ilk beş kadın arasında yer almıştır.

Üç yaşındayken annesini kaybeden Gertrude, babası Thomas Hugh Bell’in daha sonra evlendiği oyun yazarı Florence Oliffe’nin de etkisiyle Londra’da çeşitli okullarda eğitim gördü. Oxford’da tarih eğitimi alırken akademik başarısı onu sınıfının birincisi yaptı ve okuldan mezun olan ilk kadınlardan biri haline getirdi. Üniversite sonrası macera tutkusuyla Avrupa ve Orta Doğu’ya doğru uzun yolculuklara çıktı; 1897‑1898 ve 1902‑1903 yıllarında iki kez dünya turu yaptı, 1899’da Kudüs ziyareti Arap kültürüne olan ilgisini pekiştirdi. Bu dönemde Araplar ona “Çölün Kızı” ve “Irak’ın Taçsız Kraliçesi” lakaplarını taktı.

1907’de arkeolog William Ramsay ile Anadolu’ya giden Bell, kısa sürede Mezopotamya’ya yöneldi. 1909’da Karkamış’taki Geç Hitit kalıntılarını inceleyip kazı yaptı, ardından Babil’e seyahat etti. Bir sonraki yıllarda İngiliz hükümetinin Orta Doğu politikalarında aktif rol alarak, 1919 Paris Barış Konferansı’nda Irak’ın yeni sınırlarının çizilmesinde çalıştı ve bölgedeki Arap kabileleriyle diplomatik temaslar kurdu.

Zengin aile desteği sayesinde tek başına seyahat eden ilk Batılı kadınlardan biri olan Bell, 1892’de amcası Frank Lascelles’in İran’da görev yaptığı dönemde Tahran’ı ziyaret etti. Bu deneyimini “Safar Nameh, Persian Pictures” adlı kitabıyla kaleme aldı. Takip eden yıllarda Suriye, Filistin ve Mezopotamya’da antik yerleri keşfederek “Çöl ve Ekili” (1907) ve “Ammurath’tan Ammurath’a” (1911) gibi seyahat eserleri ortaya koydu.