Hizbullah (Türkiye)

Hizbullah, Türkiye’de faaliyet gösteren, Kürt kökenli ve Sünni İslamcı bir militan gruptur. Kimi zaman “Türkiye Hizbullahı”, “Kürt Hizbullahı” ya da “Hizbullah Cemaati” olarak anılsa da, Lübnan’daki aynı isimli örgütle doğrudan bir bağ bulunmamaktadır. Geçmişte şiddet eylemlerine karışmış olsa da, 2000’li yıllardan itibaren silahlı saldırıların yerine daha çok toplumsal ve ideolojik faaliyetlere yönelmiştir.

Grup, 1979‑1980 yıllarında Diyarbakır’da Vahdet adlı bir kitapçının etrafında toplanan gençler sayesinde şekillenmeye başladı. Bu toplantıları Abdulvahap Ekinci’nin dükkanı, Fidan Güngör ve Hüseyin Velioğlu organize ediyordu. 1981’de Fidan Güngör Menzil kitapçısını, bir yıl sonra da Hüseyin Velioğlu İlim kitapçısını açtı. 1987’ye kadar bu iki mekan, örgütün temel buluşma noktaları oldu. Velioğlu’nun İlim kitapçısını Batman’a taşıması ve liderlik konusundaki görüş ayrılıkları, grubu iki ayrı kola ayırdı; Velioğlu’nun önderliğindeki kol silahlı eylemlere daha çabuk yönelmek istedi.

Örgütün etkinliği özellikle Silvan (Diyarbakır) ve Batman’da yoğunlaşmış, bir dönem Yolaç köyü de merkezi olarak kullanılmıştır. Üyeler, zaman zaman Kuzey Irak ve İran’a seyahat ederek temas kurma ya da destek arama çabası içinde bulunmuşlardır. Milliyet’in haberine göre, Hilmi Kocaaslan (Hizbullah Hakverdi) İlim ve Menzil gruplarının ardından “Davet” adlı bir çatı örgüt oluşturmuş ve Malatya’da kadro oluşturmayı hedeflemiştir. Güvenlik güçlerinin takibine uğrayan bu grup, İlim ve Menzil ile zaman zaman çatışmalara girmiş, 1990’da “İslami Davet” dergisiyle propaganda yapmaya başlamış ancak ekonomik nedenlerle yayın hayatını sonlandırmıştır. İran etkisi taşıyan bu fraksiyon, Said Nursi ve Ruhullah Humeyni’nin görüşlerini birleştirmeye çalışmış ve İran politikalarına tam bir bağlılık sergilemiştir.

1990’ların başında, zorunlu bağış adı altında esnaftan ve halktan para topladığı iddia edilen örgüt, Kürt ayrılıkçı hareketine doğrudan bir tehdit olarak görülmüştür. Şiddet eylemlerini PKK’ye yönelik yoğunlaştırsa da, güvenlik güçlerini ve “ahlaksız” olarak nitelendirdikleri kişileri (alkollü içecek tüketenler, kısa etekli kadınlar vb.) de hedef almıştır. 1992’de “2000’e Doğru” dergisinin Diyarbakır temsilcisi Halit Güngen, Hizbullahcılar tarafından öldürülmüş; cinayet iki gün önce dergide “Hizbullah Çevik Kuvvet Merkezinde Eğitiliyor” başlıklı bir haber çıkmıştır. Örgüt, devlet desteği iddialarını reddederek bu tür suçlamaları “gülünç” bulduklarını ifade etmiştir.