Hüseyin Peyda
Türk oyuncu, yönetmen ve senarist (1919–1990)
Hüseyin Peyda (1919 / Şanlıurfa – 1990 / İstanbul), uzun yıllar boyunca Yeşilçam’da “ağa” ve “mafya babası” gibi otoriter rolleriyle tanınan bir oyuncuydu. Cüneyt Arkın ile birlikte çektiği pek çok yapımda yan karakterleri canlandıran Peyda, 1975 yapımı “Babanın Oğlu” filminde “İmam Hüseyin” rolüyle de hafızalara kazındı.
Sanat hayatının yanı sıra kazancını kendi projelerine yönlendiren bir sinemacı olarak da bilinir. Üniversite eğitimine İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi felsefe bölümünde başladı ancak üçüncü sınıfta bırakıp ticaretle uğraşmaya çalıştı; bu denemeler pek başarılı olmadı. Daha sonra Niyazi Ahmet Banoğlu ile “Türkyolu” dergisini çıkardı, dergi kapandıktan sonra bir süre kadın kuaförlüğü de yaptı. Sezer Sezin aracılığıyla film dünyasına adım atan Peyda, “Hüseyin Kazasfil” adıyla senaryolar yazarak “Önder Film” şirketini kurdu; ne yazık ki şirket zamanla iflas etti.
Kariyerinin ilk dönemlerinde, kökeni Urfa’nın köklü ailelerinden gelmesi nedeniyle sinemanın toplum gözündeki olumsuz imajıyla mücadele ettiğini dile getirmişti: “Akrabalarım soyadımızı kullanmama izin vermediler; o zamanlar sinema kötü bir işti ve doğu insanıysak tamamen uzak durmalıydık.” 1973’te Hülya Koçyiğit ile “Yedikule Zindanları” çekimi sırasında ultraviyole ışıkların gözlerine zarar vermesi sonucunda bir gözünü kaybetti, ancak bu olay ona 14. Antalya Film Şenliği’nde “Kara Çarşaflı Gelin”deki performansıyla En İyi Erkek Oyuncu ödülünü getirdi.
30 Temmuz 1990’da Haydarpaşa Numune Hastanesi’nde akciğer kanseri nedeniyle vefat eden Peyda, Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verildi. 1977 yılı Altın Portakal Film Festivali’nde “Kara Çarşaflı Gelin” filmindeki yan rolüyle En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü de almıştı.