İbn-i Şeddad

Bahaddin İbn‑i Şeddad, tam adı Yusuf bin Rafı bin Temim bin Utbe bin Muhammed bin Attab, 1145 yılında Musul’da doğdu. Babasını küçük yaşta kaybeden şair, dayıları arasında “İbn‑i Şeddad” adıyla anıldı ve bu isimle tanındı. Eğitimini memleketinde tamamladıktan sonra Bağdat’taki Nizamiye Medresesi’ne kaydoldu ve kısa sürede “muid” (molla) unvanını alarak ders vermeye başladı. Yaklaşık 1173 yılında Musul’a dönerek aynı medresede müderrislik yaptı; ardından Bağdat’a geri dönüp orada da müderrislik görevini sürdürdü. 1118 yılında Hicaz’a hac yolculuğu gerçekleştirdi.

1187 Ekim ayında Kudüs’ü alarak büyük bir ün kazanan Selahaddin Eyyubi, İbn‑i Şeddad’ın eserlerini okuduğunu duyunca onu memuriyete davet etti. Şeddad, kadi‑asker rütbesiyle Sultanın yanına geçti ve onun en yakın sırdaşı, danışmanı ve hatıra kitabının yazarı oldu. Üçüncü Haçlı Seferi sırasında Akka Kuşatması ve Arsuf Muharebesi’ne tanıklık etti, bu olayları Sultanın ölümüne kadar süren yakın danışmanlık görevi sırasında kaleme aldı. Selahaddin Eyyubi, Şam’da 4 Mart 1193’te vefat ettiğinde, Şeddad hâlâ sultanın en güvendiği danışmanlarından biriydi.

Sultanın ölümünün ardından Halep Kadısı olarak atanan İbn‑i Şeddad, bu görevde de uzun yıllar hizmet verdi. 1234 yılında 89 yaşında Halep’te vefat etti. Hayatı boyunca hem ilmi hem de idari alanda önemli eserler bıraktı. “Melce’ul Hukkam İltibas’il Ahkam” adlı iki ciltlik eseri, hükümlerle ilgili hükümleri derlerken, “Delail’ul Ahkam” hadis‑i şeriflerin hüküm ve açıklamalarını içerir. “El Mucez’ül Bahir” fıkıh ilmine adanmış bir çalışmadır; ayrıca “Siret‑u Selahaddin İbn‑i Eyyub” adlı Selahaddin’in hayatını anlatan biyografi ve “El‑Nawadir El‑Sultaniyya ve l‑Mahasim El‑Yusufiyya” adlı eserleri de onun edebi mirasını oluşturur.