İstiklâl Marşı

İstiklal Marşı, Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin resmi milli marşıdır. 12 Mart 1921 tarihinde TBMM tarafından kabul edilmiş ve bu tarih, Cumhuriyet’in 29 Ekim 1923’de ilanından iki buçuk yıl önceye denk gelmektedir. Marş, Kurtuluş Savaşı sırasında cephedeki askerlerin moralini artırmak amacıyla yazılmış olmasının yanı sıra, henüz var olmayan Cumhuriyet için de uygun bir milli marş olma özelliği taşımıştır.

Sözlerini Mehmet Âkif Ersoy kaleme alırken, besteyi Osman Zeki Üngör üstlenmiştir. Eserde vatan sevgisi, özgürlük, inanç ve bağımsızlık uğruna verilen mücadele, umut ve fedakârlık temaları öne çıkar. Bu duygular, bayrak, insan ruhu ve toprak imgeleriyle somutlaştırılmış; Ersoy’un el yazmasında “Kahraman Ordumuza” ifadesiyle Kurtuluş Savaşı’nı kazanan kuvvetlere ithaf yer alır.

Marş, devlet ve askeri törenlerde, milli bayramlarda, spor etkinliklerinde ve okul kutlamalarında sıkça seslendirilir ya da çalınır. Görsel olarak da kamusal alanlarda yer bulur; örneğin 1983‑1989 yılları arasında basılan 100 TL banknotunun arka yüzünde marşın ilk iki kıtası yer almıştır.

1921 yılında Maarif Vekâleti, milli bir ruhla bağımsızlık mücadelesini pekiştirmek amacıyla bir güfte yarışması düzenledi. 724 şiir başvurdu, ancak ilk incelemelerde marşa uygun bir eser bulunamadı. Hamdullah Suphi Bey’in 5 Şubat 1921 tarihli davet mektubu sonrası Mehmet Âkif, Ankara’daki Taceddin Dergâhı’nda askerine hitap eden şiirini kaleme alıp Bakanlığa sundu. Şiir, önce cephede askerler arasında okunmuş, büyük beğeni toplamış ve 17 Şubat 1921’de Hâkimiyet‑i Milliye ve Sebilürreşad gazetelerinde, 21 Şubat 1921’de Kastamonu’da Açıksöz’de yayımlanmıştır.

Yedi ön elemeyi geçen eser, 12 Mart 1921’de Mustafa Kemal’in başkanlığındaki Meclis oturumunda tartışıldı. Hamdullah Suphi Bey, Mehmet Âkif’in şiirini kürsüde okuduğunda milletvekilleri büyük bir coşku yaşadı; diğer adayların okunmasına gerek kalmadı. Bu olay, İstiklal Marşı’nın resmi milli marş olarak kabul edilmesinin temelini oluşturdu.