Kürdistan
Orta Doğu'da bir jeokültürel bölge
Kürdistan, batı Asya’da Kürtlerin uzun süredir yaşadığı ve kültürlerinin köklerinin attığı bir alanı ifade eder. Kısaca kuzeybatı Zagros, doğu Toros ve çevresi demek. Modern coğrafya da bu bölgeyi Türkiye’nin güneydoğusunu, Irak’ın kuzeyini, İran’ın kuzeybatısını ve Suriye’nin kuzeyini kapsar; bazı tanımlarda ise güney Kafkasya’nın da bir kısmı söz konusu olur. 11. yüzyılda Selçuklu kroniklerinde “Kürdistan” ifadesi ilk kez karşımıza çıkar ve o zamandan beri bölgenin sınırları farklı şekillerde çizilmiştir. 8. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar birçok Kürt hanedanlığı, beyliği ve şefliği bu topraklarda hüküm sürmüştür.
20. yüzyılda kısa ömürlü Kürt devletleri ve cumhuriyetleri kurulmuştur: 1918-1919 Kürt Devleti, 1921-1924 Kürdistan Krallığı, 1923-1929 Kürdistan Uyezdi, 1927-1930 Ağrı Cumhuriyeti ve 1946 Mahabad Cumhuriyeti. 1992’de ise Kürdistan Bölgesel Yönetimi kurulmuş, Irak’ta ise 2005 anayasasıyla federal bir bölge olarak tanınmıştır. 2003 Irak işgalinin ardından Kürtler, 2017’de tek taraflı bağımsızlık referandumu düzenlemiş ancak bu girişim başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Referandumun ardından Irak hükümeti Kürdistan’ın yetkilerini kısıtlamış, bölge özerkliği tartışma konusu olmuştur.
İran’da “Kürdistan” adıyla anılan bölge, merkezi otorite tarafından tamamen kontrol edilen bir eyalettir. Suriye’de ise 2011 iç savaşı sırasında kuzeydoğu’da büyük bir Kürt hakimiyeti kurularak Kuzey ve Doğu Suriye Demokratik Özerk Yönetimi Bölgesi oluşturulmuştur. Bu yapı, savaş sonrası planlanan federal Suriye içinde özerk bir statü elde etmeyi hedeflemektedir.