Lee Strasberg
Amerikan tiyatrosu ve sinemasına yön veren önemli isimlerden biri olan Lee Strasberg, 17 Kasım 1901 tarihinde o dönem Avusturya-Macaristan İmparatorluğu sınırları içinde kalan Budzanów'da doğdu. Ailesiyle birlikte yaşadığı yerden küçük yaşta ayrılmak zorunda kalan Strasberg'in asıl adı Israel Strassberg'di.
Yaşadığı coğrafyada Yidiş dili hakimdi ve bu da ileride oyunculuk kariyerinde önemli bir rol oynayacaktı. Kardeşlerini genç yaşta kaybetmesiyle derin bir yara alan Strasberg, ailesinin teşvikiyle tiyatroya yöneldi ve bu sayede hem unutmaya çalıştığı acılarından kurtuldu hem de oyunculukla kalıcı bir bağ kurdu.
Strasberg sadece bir oyuncu olarak değil, aynı zamanda yenilikçi bir oyunculuk eğitimcisi olarak da tanındı. Birçok ünlü ismi yetiştiren bu usta eğitmen, kurduğu Lee Strasberg Tiyatro ve Film Okulu ile oyunculuk metodolojisine yeni bir bakış açısı getirdi. O dönemden itibaren sinema ve tiyatro dünyasının en parlak isimlerini yetiştirmeyi başardı.
Bu isimler arasında Marlon Brando, Al Pacino, Dustin Hoffman ve Jane Fonda gibi dünya çapında tanınan sanatçılar da vardı.
Marilyn Monroe'nun kariyerindeki ilerlemede de doğrudan katkısı olan Strasberg, sadece bir hoca değil aynı zamanda bir ilham kaynağı olarak da hafızalarda yer etti.
Sinema dünyasında da kendine yer bulan Strasberg, özellikle Baba filmindeki Hyman Roth karakteriyle geniş kitlelerce tanındı. Yalnızca oyunculukla sınırlı kalmayan kariyeri, Elia Kazan gibi önemli yönetmenlere de ilham verdi. Yaşamının son yıllarına kadar sanat hayatına devam eden Strasberg, 17 Şubat 1982 gecesi evinde geçirdiği kalp krizi sonucunda hayatını kaybetti. Ölümünden kısa bir süre önce birlikte olduğu Ellen Burstyn de o anın tanıklarından biriydi.
Tennessee Williams gibi önemli oyun yazarları da Strasberg'in oyunculuk metoduna dair övgülerini dile getirmekten kaçınmadı. Williams, onun benzersiz yeteneğini şu sözlerle ifade etmişti: "Strasberg'in tarzı gerçekten dikkat çekici. Seyirciye istediği duyguyu yaşatmayı ve ardından bu duyguyu onların ruhuna işlemeyi başarıyor.
Size bir yaşam hissi veriyor ve bu his giderek derinleşiyor." Strasberg'in mirası sadece yetiştirdiği öğrencilerle değil, aynı zamanda oyunculuk eğitimi alanındaki devrim niteliğindeki yaklaşımlarıyla da gelecek nesillere ışık tutmaya devam ediyor.
Israel "Lee" Strasberg, 17 Kasım 1901 tarihinde Budaniv, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nda (günümüzde Ukrayna) Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Yedi yaşındayken ailesiyle birlikte Amerika Birleşik Devletleri'ne göç ederek New York'un Lower East Side bölgesine yerleşti.
Gençliğinde tiyatroya olan tutkusu amatör yapımlarla başlasa da, 1920'lerin başında Konstantin Stanislavski'nin Moskova Sanat Tiyatrosu'nun turnesini izlemesi sanat anlayışını kökten değiştirdi. Stanislavski'nin sisteminden derinden etkilenen Strasberg, 1931 yılında Harold Clurman ve Cheryl Crawford ile birlikte efsanevi Group Theatre'ı kurdu.
Burada Stanislavski'nin öğretilerini Amerikan tiyatrosuna uyarlayarak "Metot Oyunculuğu" (Method Acting) olarak bilinecek tekniğin temellerini attı.
1947'de kurulan Actors Studio'ya 1951 yılında sanat yönetmeni olarak katılan Strasberg, bu kurumu dünyanın en prestijli oyunculuk atölyelerinden biri haline getirdi. Geliştirdiği "Metot" tekniği, oyuncunun karakterin duygusal derinliğine ulaşabilmesi için kendi kişisel anılarını, travmalarını ve "duygusal hafızasını" kullanmasını şart koşuyordu.
Bu devrimci yaklaşım; James Dean, Marlon Brando, Marilyn Monroe, Paul Newman, Al Pacino, Robert De Niro ve Dustin Hoffman gibi sinema tarihini değiştiren efsanevi oyuncuların yetişmesini sağladı. Strasberg, öğrencileri üzerindeki mutlak otoritesi ve talepkar tarzıyla hem hayranlık uyandıran bir "guru" hem de tartışmalı bir figür oldu.
Özellikle Marilyn Monroe ile kurduğu yakın ilişki ve Monroe'nun mirasını ona bırakması uzun süre konuşuldu.
Ömrünün büyük kısmını eğitmenliğe adayan Strasberg, kamera önünde nadiren yer aldı. Ancak 73 yaşındayken, eski öğrencisi Al Pacino'nun ısrarıyla Francis Ford Coppola'nın başyapıtı "Baba II" (The Godfather Part II) (1974) filminde oynamayı kabul etti. Bu filmde canlandırdığı hasta ve manipülatif mafya babası Hyman Roth rolü, ona En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu dalında Oscar adaylığı getirdi.
İlerleyen yıllarda "Cassandra Geçidi" (The Cassandra Crossing) (1976) ve "...Ve Herkes İçin Adalet" (...And Justice for All) (1979) gibi yapımlarda da rol aldı. Mirasını kurumsallaştırmak adına New York ve Los Angeles'ta Lee Strasberg Tiyatro ve Film Enstitüsü'nü kurdu.
Lee Strasberg, 17 Şubat 1982 tarihinde New York'ta 80 yaşında geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetmiştir.
Rol aldığı yapımlar
Toplam 25 yapımda yer aldı; en bilinen 12 tanesi listelendi.
- The Merv Griffin Show (1962)
- Baba II (1974) — Hyman Roth
- Film '72 (1971)
- Mario Puzo's The Godfather: The Complete Novel for Television (1977) — Hyman Roth
- Ve Herkes İçin Adalet (1979) — Grandpa Sam
- Cassandra Geçidi (1976) — Herman Kaplan
- The Godfather Trilogy: 1901-1980 (1992) — Hyman Roth
- The Godfather: The Complete Epic 1901–1959 (2016) — Hyman Roth
- Going in Style (1979) — Willie
- Night of 100 Stars (1982)
- Broadway's Dreamers: The Legacy of the Group Theatre (1989)
- The Gun Runners (1958) — Rhett
Yapım ve künye bilgileri TMDB'den alınmıştır.
