Maymun

Maymun, memeli hayvanlar arasında primatlar takımına ait bir grup olarak tanımlanır. Terim bazen tüm primatları kapsasa da, genellikle Simiiformes alt takımı içindeki türleri ifade eder. Dünya üzerinde pek çok farklı maymun türü bulunur; bazıları ormanlık ve sık ağaçlı bölgeleri tercih ederken, diğerleri bozkır, çöl, hatta karlı dağlık alanlarda da yaşayabilir. En yoğun olarak tropik yağmur ormanlarında, Avustralya ve Yeni Gine dışındaki bölgelerde görülürler.

Boyut bakımından büyük bir çeşitlilik gösteren maymunlar, 15 cm uzunluğa ve 120 g ağırlığa kadar küçülürken, bazıları bir metreye yaklaşan uzunlukta ve 35 kg’a kadar çıkabilir. Beslenme alışkanlıkları da oldukça çeşitlidir; meyve, yaprak, böcek, çiçek, küçük memeli, sürüngen, yengeç ve hatta diğer maymunları tüketebilirler. Uzun kolları ve bacakları, ağaçları sanki salıncak gibi kullanmalarını sağlar; kuyrukları da çoğu zaman beşinci bir kol gibi işlev görür.

Maymun sözcüğü, Türkçeye Arapçadan geçmiş olup, Arapça “maymūn” (mutlu, mesut) kelimesinden türemiş olabilir. Eski Türkçede ise “maymuna” kelimesi “beçin”, “biçin” ya da “piçin” olarak anılırdı. Coğrafi olarak iki ana gruba ayrılırlar: Güney Amerika’da yaşayan Yeni Dünya maymunları ve Afrika‑Asya kökenli Eski Dünya maymunları. Yeni Dünya maymunları genellikle daha küçüktür ve ağaçta yaşamaya daha çok adapte olmuştur; Eski Dünya türleri ise hem ağaçta hem de yerde yaşamaya uyum sağlayabilir.

Bilinen en ufak maymun türü cüce ipek maymunu iken, en büyük temsilcisi mandrildir. Cüce ipek maymunu 14‑16 cm boyunda ve 120 g ağırlığındayken, mandril yetişkinlik döneminde yaklaşık bir metreye kadar büyür ve 35 kg’a kadar çıkabilir. Maymunların sınıflandırması, primatların alt takımlarını ve ailelerini içeren bir hiyerarşiyle belirlenir; bu hiyerarşi içinde strepsirrhini (tarsiyer dışı prosimianlar) ve haplorhini (tarsiyer, maymunlar ve insanları kapsayan grup) gibi ana dallar bulunur.