Mercek

Mercek ya da lens ışığın yönünü değiştiren (kıran), ışık ışınlarını birbirine yaklaştıran ya da uzaklaştıran optik alet. Basit mercek tek bir optik elemanın kullanıldığı, bileşik mercek ise iki optik elemanın bir arada olduğu mercek tipidir. Bileşik mercek, basit mercek kullanıldığında ortaya çıkan sapınç olayının etkisini azaltmak için kullanılır. Mercekler genelde camdan ve saydam plastikten yapılır. Lensler, gereken şekle göre taşlanır, parlatılır veya kalıplanır. Bir mercek, ışığı odaklamadan kıran bir prizmadan farklı olarak, bir görüntü oluşturmak için ışığı odaklayabilir. Mikrodalga lensler, elektron lensler, akustik lensler veya patlayıcı lensler gibi görünür ışık dışındaki dalgaları ve radyasyonu benzer şekilde odaklayan veya dağıtan cihazlara da "mercekler" denir.

Mercek, yani lens, ışığın yönünü değiştiren bir optik alettir; ışınları bir araya getirir ya da dağıtır. Tek bir optik eleman kullanan mercekler basit, iki elemanın bir arada olduğu tipler ise bileşik mercek olarak adlandırılır. Bileşik mercekler, basit merceklerde ortaya çıkan sapma etkisini azaltmak amacıyla tasarlanmıştır. Çoğunlukla cam ve saydam plastikten üretilen bu aletler, ihtiyaç duyulan şekle göre taşlanır, parlatılır ya da kalıplanır. Bir prizmadan farklı olarak, mercek ışığı odaklayarak bir görüntü oluşturur. Görünür ışığın ötesinde mikrodalga, elektron, akustik ya da patlayıcı dalgaları benzer şekilde yönlendiren cihazlara da mercek denir.

Lens kelimesi, Latince “lentil” (mercimek) sözcüğünden türemiştir. En eski insan yapımı mercek, Asur’un Nimrud şehrinde bulunmuş; David Brewster bu nesnenin büyüteç ya da ateş yakma amacıyla kullanıldığını öne sürer, çünkü o dönemin ince işlenmiş kabartmalarını büyüteç olmadan yapmak neredeyse imkânsızdır. Merceklerden bahsedilen ilk yazılı eser ise Antik Yunan düşünürü Aristofanes’in MÖ 424 tarihli Bulutlar adlı çalışmasıdır; burada bir mercek, yangın çıkarmak için kullanılmıştır.

Bir mercek iki eğrisel kırıcı yüzeye sahiptir; bazen bu yüzeylerden biri düzdür. Bu eğrilerin uzatılarak çizilen dairelerin yarıçapları, mercek tasarımında “eğrilik yarıçapı” olarak adlandırılır ve R₁, R₂ gibi sembollerle gösterilir.

46 goruntulenme